Bora ERDEN

bora.erden@kechisailing.com 11 Haziran 2018 Pazartesi 18:00 DİĞER KÖŞE YAZILARI

SCHARNHORST - 2.BÖLÜM

“Doğu Cephesi Harekatı” başlıyor, 25 Aralık 1943
 
            Amiral Dönitz, 14.15’te  JW 55B konvoyuna gerçekleştirilecek harekatın başlaması için gerekli kod kelimeyi yayınladı : “Doğu Cephesi_1700”. Bu mesajla savaş gemilerinin 17.00’da ileri harekete geçmesi emredilmiş oluyordu. Amiral Dönitz’in, SCHARNHORST’ta bulunan Alman Filo Komutanı Amiral Bey tarafından icra edilecek olan harekata ilişkin Kuzey Görev Grup Komutanı Amiral Schneiwind’e gönderdiği emirler gayet açıktı. SCHARNHORST ve beraberindeki Destroyer Grubu (Z29, Z30, Z33, Z34 ve Z38) konvoya saldıracaktı. Eğer tehdit durumu harekatı ve gemileri tehlikeye düşürecek olursa harekatın iptal yetkisi Kuzey Grup Komutanındaydı.
 
            14.20’de U-601 takipte olduğu konvoya ilişkin bir mevki raporu ve bir de meteorolojik durum raporu gönderdi. Rapora göre hava gittikçe kötüye gidiyordu. Hava 7 kuvvetinde kıbleden esmekteydi ve yoğun yağış görüşü 2 mile kadar düşürmüştü. Kötüleşen bu şartlarda hava keşfi yapmak olanaksız hale gelmiş, bu da Amiral Schneiwind’i Amiral Dönitz’e harekatın ertelenmesi yönünde teklifte bulunmaya mecbur etmiş ve buna uygun da bir planlama yapmıştı. Ancak Amiral Dönitz, orijinal planının yani gece SCHARNHORST’un yaklaşık North Cape boylamında düşmana saldırması planının değişmesini istemedi. 3 destroyer sabah hava aydınlanana kadar konvoyu takip edecek, sonrasında da gece boyu açıkta ve gece karanlığında saklanan SCHARNHORST ve 2 destroyer yaklaşarak yakın mesafeden angajelere başlayacaktı. Ağır kruvazörlerin muharebeye dahil olması halinde SCHARNHORST destroyerlerin yoğun atış gücü himayesinde uzaklaşacaktı. Amiral Bey’e emirlerin ulaşmasını müteakip hazırlıklara başlandı. Beklenen an gelmişti. Konvoy batırılacaktı. Başarı ile ölüm arasındaki ince çizgide yürünecek bir seyir olacağı herkes tarafından biliniyordu. SCHARNHORST ve 5 destroyer 17.00’da limandan ayrılacak ve 26’sında alacakaranlıkta, mevsim ve boylam şartlarına göre takriben saat 10.00’da, saldırıya başlanacaktı. Tabi konvoya saldırmak için birkaç hususun göz önüne alınması da gerekliydi. Bunlardan ilki, hava durumu ve görüş mesafesi, bir diğeri de düşman kuvvetleri hakkında yeterli bilgiye sahip olabilmekti. Eğer şartlar SCHARNHORST için olumsuz olursa, bu sefer SCHARNHORST açık bir mesafede veya Norveç kıyılarındaki dış fiyortlardan birinde gelişmeleri bekleyecek, destroyerlerin hepsi kendi başlarına hücumları gerçekleştireceklerdi.
 
            Amiral Schneiwind’in göndermiş olduğu emir ancak akşamüstü Amiral Bey’in eline geçtiğinden harekat beklenildiği gibi 17.00’da değil, 19.00’da SCHARNHORST ve yanındaki 3 destroyerin (Z29, Z34 ve Z38) limandan ayrılması ile başlayabildi. Kaa Fiyordunda görev grubunun diğer 2 destroyeri de, Z30 ve Z33, filoya dahil oldular. 
 
            20.00’dan hemen önce U-716 Norveç’teki U-bot komodorundan Eisenbart Grubundaki tüm U-botların hava durumu nasıl olursa olsun görülür  görülmez JW 55B’ye saldırılmasını emreden bir mesaj aldı. U-716 satha çıkar çıkmaz bir destroyer tespit etti ve hızla hücum geliştirdi, ancak torpido, hasar vermeden hedefin pruvasından geçerek sıyırdı. Bu durum üzerine sakınma yapmak için konvoy rotasını değiştirmeye çalışsa da ağır hava şartları bu denemeyi başarısız kılıyordu. Sonunda eski rotada devam edilmesine karar verildi. U-716 da destroyerlerin baskısından kurtulmak için derin umklara doğru yol aldı ve bir daha angajman gerçekleştiremedi.
 
            21.16’ya kadar Alman savaş gemileri kuzeye 25 knot hızla ilerlediler; konvoydan sadece birkaç saatlik mesafeleri kalmıştı. Ancak ağırlaşan hava ve deniz şartları destroyerlerin silahlarını kullanılmaz hale getiriyor, gemilerin sevk ve idaresi neredeyse olanaksızlaşıyordu. Durumu Deniz Kuvvetlerine bildiren Amiral Bey, cevaben 23.00’da Amiral Dönitz’ten şu satırları yazan emri aldı :
 

       1.  Rusya’ya giden konvoy doğu cephesindeki birliklerimize karşı kullanılacak olan materyalleri taşımaktadır. Onlara yardım etmek zorundayız.
       2.  Konvoya SCHARNHORST ve destroyerler ile saldırılacaktır.       
       3.  Taktiksel durum beceri ve yiğitlikle kendimize yarar sağlayacak şekilde kullanılmalıdır ve saldırı kazananın ve kaybedenin belli olmadığı bir durumla bitirilmeyecektir. SCHARNHORST’un özellikleri en iyi şekilde kullanılarak saldırı için her fırsattan istifade edilecektir. Destroyerler sonrasında kullanılacaktır.
       4.  Muharebeyi bitirmek için kendi inisiyatifinizi kullanabilirsiniz. Eğer muharebeye daha üstün bir gemi katılacak olursa angajmandan vazgeçmelisiniz.
       5.  Bütün mürettebatı bu yönde bilgilendiriniz. Saldırı ruhunuza inancım tamdır.
 
            23.55’te Amiral Bey, telsiz sükunetini bir kez daha bozarak Kuzey Grup Komutanlığına muhtemel muharebe sahasına geldiklerini, destroyerlerin atış güçlerinin ciddi şekilde azaldığını, süratin de düşürüldüğünü bildiren bir mesaj çekti.
 
            Aynı saatlerde İngilizlerin 2 no’lu Kuvveti 17 knot ile doğuya yol almaya devam ediyordu. Ağır hava ve deniz şartları İngilizler için de sorun olmaya başlamıştı. Öyle ki DUKE OF YORK’un bile güvertesinde personel uyuyamıyor, havalandırma manikalarından hava yerine sular geminin içine dolmaya başlıyordu. Aslında her iki taraf için de hava ve deniz durumu saldırıyı ve savunmayı güçleştiriyordu. Alman personel şanslı gemi olarak anılan ve her tehditten bir şekilde sağ çıkmayı başarmış SCHARNHORST’un yılan gibi konvoya sızarak harekatını başarı ile icra edeceğini düşünüyor, İngilizler ise yine aynı düşüncelerle bir anda beliriverecek SCHARNHORST’un güçlü top ateşi altında kalmadan konvoyu sağsalim intikal ettirmek için dua ediyorlardı. SCHARNHORST, tek bir gemi olsa da bu düşük görüş şartları altında saldırısını yapıp kaçabilir, sonra yeniden ve yine hiç beklenmedik bir zamanda saldırısını tekrarlayabilirdi. Keza her iki taraf da bu karşılaşma anının yaklaştığını biliyor ve tedirginlikle olacakları bekliyorlardı.
 
26 Aralık 1943, İlk Karşılaşma…
           
            25’ini 26’sına bağlayan gecenin ilk saatleri SCHARNHORST’taki Alman Amiral Bey için durum biraz sıkıntılı idi. Gece yarısı gelen raporlar, en güncel düşman konvoy temas raporunun Luftwaffe’nin en son dün (25 Aralık günü) saat 15.10’daki tespitine ait olduğunu gösteriyordu. Karşılaşma yakındı ama ne kadar veya ne zaman olacağını kestirmek güç idi. HMS BELFAST’in köprüüstündeki 1 no’lu Kuvvet Komutanı Koramiral Brunett ise 26’sı sabahı 08.00’da JW 55B’nin 40 mil doğusunda mevkii almak için kruvazörlerini 260 rotasına viyalatmış, konvoya destek sağlayabilmek için çaba sarf ediyordu. Amiral Fraser ise konvoyun güney batısında kalan gemilerini güneyden gelebilecek Alman akını için mevkilendirmeye çalışıyordu; ancak sabaha karşı yapılacak bir saldırıda halen kuvvetleri konvoydan çok açıkta olacak ve 1 no’lu Kuvvet ile güç birleştirmesi yapamayacaklardı. Üstüne üstlük İngiltere’ye devam eden RA 55A konvoyuna herhangi bir tespit çalışması olmaması ve Almanların JW 55B konvoyunu ise izlemek için devamlı  takip etmeleri düşünülen riskin gerçekleşeceğine delalet etmekteydi. Buna ilave olarak 7 şiddetindeki hava emrindeki 2 no’lu Kuvvetinin de ilerleme yüzdesini düşürmüş ve filoyu bir hayli zora sokmuştu. Tüm bu durum içerisinde konvoyu tek koruyabilecek 1 no’lu Kuvvet, 06.28’de gelen mesajla konvoyu yakın korumaya almak üzere görevlendirildi. Saatler 07.00’ı gösterdiğinde muhtemel harp sahasına girildiği göz önüne alınarak HMS BELFAST’te personel savaş yerlerine geçirmek üzere çanlar çalmaya başladı. Aynı zamanlarda Amiral Bey, konvoy koruma gücünün keşfi için destoryerleri SCHARNHORST’un önüne alarak avına yaklaşıyordu. 07.30’da tüm Alman Suüstü Birlikleri savaş yerlerine alınmıştı.
 
İlk tespit 08.34’te HMS NORFOLK’taki Type 273 radarının skobunda gözüktü. Temas 280 kerterizi 33000 yd.’da görülmüştü; ardından BELFAST de aynı teması yakaladı ve 6” lik toplarını hedefine çevirdi. Alman savaş gemisi arkasından yakalanmıştı ve keşif maksatlı destroyerlerin taktik kazancı yitirilmişti. 08.50’de radar teması alan birliklere SHEFFIELD da katılmış ve 1 no’lu Kuvvet tam anlamıyla harbe hazır halde Alman savaş gemisine yaklaşmaya çalışır durumdaydı. Mesafe kapamakta sorun yaşayan İngiliz kruvazörlerinden ilk SHEFFIELD, saat 09.21’de 13.000 yd.’da SCHARNHORST’un karanlıktaki siluetini gördü. Yine de 3 kruvazörde SCHARNHORST’u aydınlatarak angaje olabilmek için yeterli mesafeyi kapatamadılar. Bu sırada Alman savaş gemisi, asıl hedefi olan konvoya ateş açabilmek için kuzeyli bir rota ile ilerliyor hem 1 no’lu Kuvvetten açmaya hem de konvoya yaklaşacak bir açı bulmaya çalışıyordu. İngiliz Amiral Brunett, bu kadar uğraşından sonra sonuç alamayınca radar temasına kör atış yapmak için gemilere emir verdi. Bu emirle ilk mermiyi HMS NORFOLK attı. Amiral Brunett sabırsızlanmakta haklıydı; nitekim NORFOLK’un kör atışlarından ikinci ve üçüncü salvolar isabet kaydetmeyi başarmış, ilk mermi iskele baş omuzluktaki SCHARNHORST’un ikincil topları olan 5.9”lik top kontrol dayrektörünü imha ederek topları gayri faal hale getirmiş ve parçaları ise radarın köprüüstünün üzerindeki hava radar ünitesine hasar vermişti.


08.40’DAKİ TAKTİK DURUM


SCHARNHORST geri çekiliyor…
 
            SCHARNHORST, yapılan angajmanlar sonrasında daha fazla hasar almadan konvoya saldırabilmek için 30 kts süratle İngiliz filosundan mesafe açmaya başladı. Bu ilk çarpışma esnasında kıç bataryaları ile İngiliz kruvazörlerine ateş açsa da bunlar daha çok kör cevabi atışlar olarak kaldı. Mesafeyi kapatmakta güçlük çeken İngiliz gemileri ise en son 09.40’taki top atışlarından sonra ateşi kestiler.
 
            İlk angajmanlardan sonra Albay McCoy komutasındaki perde gemilerinden 4 destroyer daha ayrılarak 1 no’lu Kuvvete destek vermek üzere intikale geçtiler. Mesafeyi açmayı başaran SCHARNHORST, 09.55’te sürat etkinliğini de kullanarak 1 no’lu Kuvvetten sakınmak sureti ile konvoya kuzeyden saldırmak üzere manevraya başladı. İngiliz kruvazörler, radarlarında SCHARNHORST’u bulmak için ne kadar çaba sarf ettilerse de 10.19’da SCHARNHORST tekrar karanlıklar arasında yok olmayı bilmişti. Alman Amiral manevrasını sürdürürken Alman destroyerlerini de kullanmak için gemilere kuzey batılı bir rotada 25 kts. ile yaklaşmaları emrini verdi. İngiliz Amiral Brunett ise kaybolan düşmanının ardından konvoyu daha iyi koruyabilmek için birliklerini konvoya yaklaştırmış ve konvoyun 10 mil ilerisinde 28 kts. süratle U-botlardan sakınmak için zig-zag’lar çizerek ilerlemeye başlamıştı. Ancak ne hava ne de deniz durumu İngiliz Amirale yüksek sürat ve arzu edilen rotada seyretmeyi mümkün kılmıyordu. Perdedeki bazı destroyerlerin kaba deniz nedeniyle arızalar vermesi birliğin 045 rotasına, 18 kts. ilerlemesini mecbur kıldı.


09.40’DAKİ TAKTİK DURUM
 
11.58’de Amiral Bey, 09.45’te U-277’ten alınan konvoyun bilinen son mevkiine ve ilerleme hattına istinaden Alman 4’ncü Destroyer Filotillasına konvoya yaklaşarak saldırmasını emretti. Ancak bu emirden sadece 12 dk. sonra SHEFFIELD, 079 kerterizi 27.000 yd.’da temas tespit etti. SCHARNHORST, konvoya doğru ilerliyor; İngiliz kruvazörleri ise konvoyla SCHARNHORST’un arasında tam da arzu edildiği şekilde baraj oluşturuyorlardı. Amiral Brunett, kruvazörlere hedefin 11.500 yd. mesafeye geldikten sonra ateş açılmasını, 36’ncı Destroyer Divizyonuna ise SCHARNHORST’a yaklaşarak torpido hücumu gerçekleştirmelerini emretti. 12.24’te tüm kruvazörler mesafenin düşmesi ile her ne pahasına olursa olsun sürekli bir top atışına başladılar. İngilizlerin yoğun top atışı neticesinde SHARNHORST da savunma atışı yaparak cevap vermeye ve mesafe açacak ve konvoya yaklaşacak şekilde manevra yapmaya başladı. SCHARNHORST, bir yandan 3 kruvazörün kesintisiz atışları ile mücadele ederken bir yandan da kruvazörlere destek veren destroyerlerle uğraşıyordu. Saat 13.00 olduğunda ise mesafe açılmış ve ikinci çarpışma da sona ermişti. Bu top muharebesinde SCHARNHORST ciddi bir isabet almasa da; SCHARNHORST’un yaptığı top atışları özellikle NORFOLK’u dövmüş; iki radarına ve kıç topuna hasar verdirmeyi başarmıştı. Bu arada yaşanan muharebelerdeki ilk can kaybı da yine NORFOLK’ta olmuş;  1 subay, 6 personel hayatını kaybetmiş, 5 personel de ağır yaralanmıştı. Muharebede SCHARNHORST’un ikinci hedefi olan SHEFFIELD’da ise birçok mermi şarapnelleri gemiyi hırpalasa da önemli bir hasara neden olmamıştı.
 
            Muharebeden sonra Albay McCoy destroyerleri tekrar denizaltı savunma harbi perdesine alarak konvoyu korumaya aldı. 1 no’lu Kuvvet ise 3 saat boyunca SCHARNHORST’un izini sürmeye devam etti. Albay Johannesson  komutasındaki Alman 4’ncü Destroyer Filotillası ise konvoyu bulmak ve hücum etmek için çabalarına devam etti. 14.18’de Amiral Bey, taktik durumun İngiliz destek kuvvetlerini yararak konvoya hücum etmeyi mümkün kılmadığını düşünerek önce destroyer grubuna aramayı kesmesini ve üsse geri dönmesini emretti; sonra da 15.25’te Kuzey Grup Komutanlığına birliğin üsse geri dönüşü için tahmini varış zamanını bildirir bir mesaj çekti. Artık Amiral geri dönüş için hazırlıklara başlamıştı.
 
SCHARNHORST Tuzağa Düşürülüyor…

Amiral Fraser, sürdürdüğü kesintisiz takip ve bölgeye yaklaşmakta olan 2 no’lu Kuvvet’in ilerleme hattını inceleyince 17.15 sularında SCHARNHORST’un iki taraflı bir tuzağa düşürülmüş olacağını hesaplamıştı. Nitekim SCHARNHORST’un değişmeyen rotası ve 2 no’lu Kuvvet’in SCHARHORST’u yakalamak için yaptığı önleme seyri bu üçüncü çarpışmaya imkan tanımıştı.
 
            16.00’da SCHARNHORST ana kıtaya daha çabuk ulaşmak için rotasını daha güneyli hatta aldı. Ancak SCHARNHORST, bunu yaparken ardındaki 1 no’lu Kuvvet’ten haberliydi; ama önüne çıkacak güçlü İngiliz savaş gemisi DUKE OF YORK’un sancaktarlığını yaptığı 2 no’lu Kuvvet’ten bilgisi yoktu. Oysa Amiral Bey, bunu bilse böyle bir ölüm tuzağına kollarını açarak gider miydi.
 
Amiral Fraser’in birkaç saat evvel öngördüğü karşılaşma hesapladığından önce, SCHARNHORST rotasını güneye çevirmesinden 17 dk. sonra gerçekleşti. DUKE OF YORK, Type 273 tipi radarının skobunda SCHARNHORST’u bulmuştu. Aynı zamanda SCHARNHORST’un radarında hem 1 no’lu Kuvvet’lerin hem de 2 no’lu Kuvvetlerin temasları belirmişti.      

                                    
16.17’DEKİ TAKTİK DURUM
 
SCHARNHORST, hem her iki düşman birliğinden açasıya seyretmeye çalışıyor hem de 2 no’lu Kuvvet’i atlayarak güneye emniyetli sulara varmanın çarelerini arıyordu. 16.32’de DUKE OF YORK ve SCHARNHORST arasındaki mesafe azalmaktaydı. SCHARNHORST’un tek çaresi 2 no’lu Kuvvet’le az veya çok çatışmaya girerek güneye ilerleme fırsatı bulmaktan öteye yapacak çok bir şeyi yoktu.          Mesafe 29.700 yarda’ya kadar düşmüş ve DUKE OF YORK toplarını SCHARNHORST’un üzerinde gezdirmeye başlamıştı; muharebe için atış menziline girmesini bekliyordu. Arkasındaki JAMAICA ve 4 destroyer ise DUKE OF YORK ile birlikte süratlerini artırarak müstakbel muharebede sancak gemilerinin atış gücünü desteklemek için çaba sarf ediyorlardı. 16.33’de JAMAICA da 27.500 yd.’da radarında SCHARNHORST’u yakalamayı başardı. 16.38’de birik dahilindeki destroyerlere; HMS SAUMAREZ,  HMS SAVAGE, HMS SCORPION, HMS STORD; hedefe torpido atışı yapmak üzere nizama girmeleri emredildi. Bu sırada SCHARNHORST’un 2 no’lu Kuvvet’in destroyer birliğinden mesafesi 13 mil ve kerterizi 020 idi. 16.40’ta ise 1 no’lu Kuvvet’ten mesafesi 19.300 yd., kerterizi 162 idi; 1 no’lu Kuvvet Komutanı Amiral Brunett, muharebe sahnesine dahil olabilecek BELFAST’e sürat artırarak SCHARNHORST’a yaklaşması ve hedefi aydınlatması emrini verdi. Saat 16.44’ü gösterdiğinde gerek 1 gerekse 2 no’lu Kuvvet’lerce çepeçevre çevrilen SCHARNHORST için kapan daralıyordu. Alman savaş gemisi gafil avlanmış ve İngilizlerin bile tahmin etmedikleri şekilde tuzağa düşmüştü. Her iki İngiliz birliğinin arasında sıkışıp kalmıştı.
            İlk atışlar 16.47’de BELFAST’in hedef aydınlatma atışları idi; ancak mesafe nedeniyle aydınlatmayı başaramamıştı; ardından DUKE OF YORK aydınlatma mermileri ile hedefini görmeye çalıştı. Bu sefer mesafenin daha kısa olması nedeniyle bu atışlar görüş sağladı ve 16.50’de DUKE OF YORK 12.000 yd. dan atışlarına başladı. DUKE OF YORK’un yaptığı aydınlatma atışları, SCHANRHORST’a bölgede ağır bir zırhlının olduğunu bildiren ilk tespit olmuştu. Ancak bu bilginin bu kadar geç sağlanabilmiş olması SCHARNHORST’un şanslı talihini değiştirecekti. İlk saldırı ile birlikte SCHARNHORST, rotasını güneye çevirerek bu kim olduğunu bilemediği ağır zırhlıdan uzaklaşmaya çalıştı. 16.52’de ise JAMAICA mesafesinin düşmesi ile ateş açmaya başladı. JAMAICA’nın atışlarından sadece biri hedefini bulsa ve bunun da Alman gemisine etkisi olmasa da DUKE OF YORK’un iki mermisi SCHARNHORST’a asıl ağır hasarı verdiren olmuştu. İlk mermi, savaş gemisinin baş tarafında A taretine gelmiş ve A taretini gayri faal hale getirmiş, bir süre de B taretini kullanılmaz kılmıştı. Kıç tarafa gelen ikinci mermi ise hem gemi üstündeki uçağı hem de hangarını parçalamıştı. Bu yaralardan sonra bile sürat avantajı kaybolmayan SCHARNHORST, bunu kullanarak mesafe açmayı başladı. Yine de İngiliz filosu bir tane değildi ve bu sefer de 1 no’lu Kuvvet’ten BELFAST ve NORFOLK top angajmanlarına başladı. BELFAST, ilk atışlarından sonra torpido hücumu için ilerleyerek mevki almaya başladı. Bu kuvvetin diğer bir gemisi olan SHEFFIELD ise daha önceki muharebeden aldığı yara nedeniyle birliğini daha geriden takip ediyor ve SCHARNHORST’un kaçış yolunu kapatmak için doğuya ilerliyordu. 17.08’de SCHARNHORST ardındaki tazılardan kurtulmak için doğuya ani bir rota değişikliği yaptı. Bu sayede tüm gemilerden kaçabilmeyi umuyordu. 17.26’da Alman Amiral, Kuvvet Komutanına ağır birlikler tarafından kuşatıldığını bildiriyor, Amiral Fraser ise birlikleri daha iyi koordine edebilmek için 1 no’lu Kuvvet’e, kendi birliğine katılmalarını emrediyordu.
 
                                                                                                                                                                                                                                                                                  DEVAM EDECEK                                
YORUM EKLE
    YORUMLAR
DÖVİZ KURLARI
USD 5.6024     EURO 6.4267     IMKB 96982     ALTIN 221,663