IMO Net-Sıfır Çerçevesi Aralık’a Kaldı

IMO’nun denizcilik sektörünü karbonsuzlaştırmaya yönelik Net-Sıfır Çerçevesi (NZF) müzakerelerinde üçüncü toplantıda da uzlaşma sağlanamadı. Çerçevenin kabulü için gözler 30 Kasım-3 Aralık tarihlerinde yapılacak MEPC 85 toplantısına çevrildi.

Uluslararası Denizcilik Örgütü’nde (IMO) gemilerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik müzakereler kritik bir dönemece girdi. 1-4 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen ISWG-GHG 22 toplantısında taraflar arasında ortak bir zemine ulaşılamadı. Böylece Net-Sıfır Çerçevesi’nin geleceğiyle ilgili nihai kararın Aralık ayında yapılacak IMO toplantısına kalması gündeme geldi.

Yaklaşık 1.200 kişinin yüz yüze ve çevrim içi katıldığı toplantıda, özellikle emisyon fiyatlandırması, gelirlerin toplanması ve dağıtılması ile sera gazı azaltım hedeflerinin kapsamı konusunda farklı görüşler ortaya çıktı.

ABD ve Suudi Arabistan karşı çıktı

Transport & Environment (T&E), ABD ve Suudi Arabistan öncülüğündeki girişimlerin müzakerelerde ilerlemeyi engellediğini savundu. T&E’ye göre taraflar üçüncü toplantıda da iddialı bir uzlaşıya ulaşamadı.

Buna karşılık AB dahil bazı müzakerecilerin, merkezi bir fon mekanizmasından vazgeçilmesi ve sera gazı hedeflerinin zayıflatılması gibi uzlaşma seçeneklerine açık olduğu belirtildi.

T&E, bu durumun denizcilik sektörünün karbonsuzlaşma hedeflerinden uzaklaşmasına ve fosil yakıtlara bağımlılığın devam etmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Hürmüz Krizi enerji bağımlılığının maliyetini gösterdi

T&E’nin değerlendirmesine göre Hürmüz Krizi sırasında petrol bağımlılığının denizcilik sektörüne maliyeti günde yaklaşık 340 milyon euro oldu.

Kuruluş, bu rakamın denizcilik sektörünün fosil yakıtlara olan bağımlılığının yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve jeopolitik bir risk olduğunu gösterdiğini savundu.

T&E Shipping Direktör Vekili Alex Springer, iklim kaynaklı aşırı hava olaylarının arttığı bir dönemde IMO’daki ilerlemenin yetersiz kalmasının hayal kırıklığı yarattığını belirterek, hükümetlerin küresel anlaşmayı beklemeden bölgesel önlemleri hızlandırması gerektiğini ifade etti.

Merkezi gelir sistemi için çoğunluk desteği

Bununla birlikte toplantıdaki görüşmelerin tamamının olumsuz sonuçlandığı değerlendirmesi yapılmıyor.

UCL Shipping and Oceans Research Group’un değerlendirmesine göre, söz alan IMO üye devletlerinin yaklaşık üçte ikisi, sera gazı fiyatlandırması üzerinden gelirlerin merkezi bir sistemde toplanmasını destekledi.

Önerilen model kapsamında elde edilecek gelirlerin, erken uygulamaya geçen şirketlerin ödüllendirilmesi ve adil ve eşitlikçi enerji dönüşümünün desteklenmesi amacıyla kullanılması öngörülüyor.

Teknik çözümle sınırlı kalınmasını ve sera gazı fiyatlandırmasından vazgeçilmesini savunan ülkelerin ise daha küçük bir grup oluşturduğu belirtildi.

Denizcilik sektörü Aralık kararını bekliyor

Clean Shipping Coalition da Net-Sıfır Çerçevesi’ne yönelik geniş desteğe dikkat çekerek, azınlık durumundaki bazı ülkelerin alternatif önerilerle mevcut süreci zayıflatmaya çalışmasını eleştirdi.

Koalisyon, IMO’nun daha önce bir strateji üzerinde uzlaştığını ve Net-Sıfır Çerçevesi’nin uzun müzakerelerin ardından ortaya çıkan bir uzlaşma olduğunu vurguladı. Kuruluşa göre NZF, IMO’nun 2023 Sera Gazı Stratejisi'ndeki hedeflerle tamamen örtüşmese de gelecekte daha iddialı hale getirilebilecek önemli bir başlangıç noktası niteliğinde.

Kritik takvim belli oldu

IMO’nun önündeki süreçte üç önemli toplantı bulunuyor:

23-27 Kasım 2026: ISWG-GHG 23

30 Kasım-3 Aralık 2026: MEPC 85

4 Aralık 2026: Geçen yıl ertelenen MEPC’nin ikinci olağanüstü oturumunun devamı için planlanan tarih

Dolayısıyla Net-Sıfır Çerçevesi açısından asıl kritik tarih 30 Kasım-3 Aralık dönemi olacak. MEPC 85 toplantısında tarafların uzlaşmaya varması halinde IMO’nun denizcilik sektörünün küresel karbonsuzlaşma sürecinde önemli bir adım atması bekleniyor.

Ancak ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarının devam etmesi, özellikle sera gazı fiyatlandırması, gelir mekanizması ve fosil yakıt kullanımının geleceği konularında müzakerelerin zorlu geçeceğine işaret ediyor.

Sonuç olarak IMO’nun Net-Sıfır Çerçevesi rafa kaldırılmış değil; ancak nihai karar süreci Aralık ayına taşınmış durumda. Küresel denizcilik sektörü, yıl sonunda çıkacak kararın yakıt yatırımlarından filo planlamasına, emisyon maliyetlerinden rekabet koşullarına kadar birçok alanda belirleyici olmasını bekliyor.