2028'DE TERSANELERİ KAPASİTE KRİZİ BEKLİYOR

Dünya genelinde gemi siparişleri tarihi zirveye ulaşırken tersanelerin üretim kapasitesi talebin gerisinde kalıyor. Danish Ship Finance, 2027-2028 döneminde teslimatların 10-11 milyon CGT seviyesinde ertelenebileceği uyarısında bulunuyor. Yeni gemi siparişlerindeki artış ise ilerleyen dönemde küresel deniz taşımacılığında tonaj fazlası riskini gündeme getiriyor.

Küresel gemi inşa sektöründe rekor sipariş hacmi, tersanelerin üretim kapasitesi üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Clarksons Research verilerine göre, Ekim 2026 itibarıyla dünya genelindeki gemi sipariş defteri 226,1 milyon CGT'ye ulaşarak yaklaşık 700 milyar dolarlık büyüklüğe erişti. Böylece 2008 yılında kaydedilen önceki rekor geride bırakıldı. Küresel siparişlerin yüzde 68'i ise Çin tersanelerinin kontrolünde bulunuyor.

Danish Ship Finance tarafından yayımlanan araştırma, siparişlerdeki büyüme ile üretim kapasitesindeki artış arasındaki farkın giderek açıldığını ortaya koyuyor. 2020 yılından bu yana gemi sipariş hacmi yaklaşık 3,5 kat artarken, tersanelerin üretim kapasitesi yalnızca yüzde 30 büyüdü.

Tersanelerin sipariş yükü kritik seviyede

Araştırmaya göre tersanelerin mevcut siparişlerle çalışma süresi 2020'de 1,4 yıl seviyesindeyken 2026'da 3,7 yıla yükseldi. Mevcut üretim kapasitesinin kullanım oranı ise yüzde 86'ya ulaştı.

Özellikle yoğun talep gören tersanelerde 2028 yılına kadar uzanan siparişler, yıllık kullanılabilir üretim kapasitesinin yüzde 164'üne karşılık geliyor. Bu tablo, çok sayıda geminin sözleşmelerde belirtilen tarihlerde teslim edilememesi riskini artırıyor.

Danish Ship Finance, 2027 ve 2028 yıllarında yıllık 10-11 milyon CGT'lik teslimatın ertelenebileceğini öngörüyor. 2027'de teslim edilmesi planlanan gemilerin bir bölümünün 2028'e kayması halinde toplam üretim yükünün yaklaşık 60 milyon CGT'ye ulaşabileceği ve mevcut kapasitenin yüzde 107'sini aşabileceği belirtiliyor.

Tarihsel veriler de teslimat takvimlerindeki riskleri ortaya koyuyor. Sipariş edilen tonajın yaklaşık yüzde 78'i planlanan yılda teslim edilirken, yüzde 17'si gecikmeli olarak tamamlanıyor. Siparişlerin yaklaşık yüzde 5'i ise iptal ediliyor.

Armatörleri iki yönlü piyasa riski bekliyor

Gemi inşa sektöründeki kapasite sıkışıklığı, armatörler açısından iki önemli risk yaratıyor. İlk aşamada yeni gemilerin teslimatındaki gecikmeler, filo yenileme programlarını ve uzun vadeli taşıma sözleşmelerini olumsuz etkileyebilir.

Diğer taraftan, ertelenen teslimatların ardından yeni gemilerin kısa sürede piyasaya girmesi, küresel ticaret filosunda tonaj fazlasına yol açabilir. Böyle bir gelişme navlun fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluştururken ikinci el gemi değerlerini de düşürebilir.

Özellikle VLCC ve Suezmax tankerleri, Capesize dökme yük gemileri ve büyük gaz taşıyıcıları bu riskin yakından izlenmesi gereken segmentler arasında yer alıyor. Danish Ship Finance değerlendirmesine göre, bu segmentlerde 20 yaşın üzerindeki bütün gemilerin hurdaya ayrılması bile beklenen yeni gemi teslimatlarını tamamen dengelemeye yetmeyecek.

Çin tersanelerinden kapasite artırma hamlesi

Küresel gemi inşa kapasitesini artırmaya yönelik yatırımlar da hız kazanıyor. Clarksons verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 225 tersane kapasite artırma projesi yürütülüyor veya planlanıyor. Bu projelerin yüzde 75'ten fazlası Çin'de bulunuyor.

Bununla birlikte Star Bulk, d’Amico ve CTM gibi büyük denizcilik şirketlerinin temsilcileri, yeni gemi siparişlerindeki hızlı büyümenin ilerleyen yıllarda aşırı tonaj arzına neden olabileceği konusunda uyarıyor.

Gemi inşa sektöründe kapasite krizi ile tonaj fazlası riski aynı dönemde gündeme geliyor. Önümüzdeki iki yılda tersanelerin teslimat kapasitesini aşan sipariş yüküyle karşı karşıya kalması, sonraki dönemde ise yeni gemilerin piyasaya girişiyle navlun piyasasında arz baskısının artması bekleniyor.

Küresel deniz taşımacılığının geleceğinde belirleyici unsur, büyüyen dünya ticaretinin yeni gemi arzını ne ölçüde karşılayabileceği olacak.