Baltık ülkelerinden AB’ye Rus tahılına transit yasağı çağrısı

GÜNDEM

Estonya, Letonya ve Litvanya, Rusya’nın tahıl ihracatının Avrupa Birliği üzerinden gerçekleştirilmesini engellemek amacıyla AB yönetimine ortak çağrıda bulundu.

Üç Baltık ülkesi, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e gönderdikleri ortak mektupta, Rus tahılının AB üzerinden transit geçişine yasak getirilmesini talep etti.

Estonya Başbakanı Kristen Michal, Letonya Başbakanı Andris Kulbergs ve Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda tarafından imzalanan mektupta, Rusya’nın Ukrayna’nın ekonomisini zayıflatmak amacıyla Ukrayna’ya ait kargo gemilerini, demiryollarını ve diğer kritik ticaret güzergâhlarını hedef aldığı belirtildi.

Liderler, Rusya’nın aynı zamanda kendi tahıl ihracatı için yeni güzergâhlar aradığını ve Baltık Denizi üzerinden alternatif taşıma yolları geliştirmeye çalıştığını savundu.

“Rusya’nın ekonomik sonuçları telafi etmesine izin verilmemeli”

Baltık ülkelerinin liderleri, Avrupa Birliği’nin Rusya’nın savaş nedeniyle karşı karşıya kaldığı ekonomik sonuçları telafi etmesine olanak sağlayacak bir transit mekanizmasına izin vermemesi gerektiğini ifade etti.

Estonya Başbakanı Michal, konuyu bu hafta gerçekleştirilecek Avrupa Konseyi toplantısında gündeme getirmeyi planladığını açıkladı.

Michal, “Rusya Ukrayna limanlarını bombalıyor ve Ukrayna tahılının küresel pazarlara ulaşmasını engelliyor. Aynı zamanda kendi tahılını AB üzerinden taşıyarak gelir elde etmeye çalışıyor” dedi.

Baltık ülkeleri ayrıca, işgal altındaki Ukrayna topraklarından çıkarılan tahılın AB üzerinden ihraç edilmesinin önlenmesi gerektiğini vurguladı.

Estonya Rus ve Belarus tahılının transitini yasakladı

Estonya kısa süre önce Rusya ve Belarus tahılının kendi toprakları üzerinden transit geçişini yasakladı.

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, kararın Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşı ve Ukrayna limanlarına düzenlenen saldırılar kapsamında alındığını belirtti.

Tsahkna, Rusya’nın Ukrayna limanlarını hedef alarak Ukrayna tahılının ihracatını engellediğini ve kendi tahılını taşımak için yeni güzergâhlar aradığını ifade ederek, Estonya’nın Rusya’ya böyle bir güzergâh sağlamayacağını söyledi.

Baltık ülkelerinin limanlarının Rusya için transit güzergâha dönüşmemesi amacıyla birlikte çalıştığını da belirtti.

Ukrayna’nın 30 milyon tonluk tarım ihracatı risk altında

Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vysotskyi ise Rusya’nın Karadeniz’deki Ukrayna limanlarına yönelik saldırılarının yaklaşık 30 milyon ton Ukrayna tarım ürününün ihracatını riske attığını açıkladı. Söz konusu ihracatın değerinin yaklaşık 10 milyar dolar olduğu belirtildi.

Vysotskyi, alternatif taşıma güzergâhlarının ihtiyaç duyulan ihracat hacminin yalnızca yarısını karşılayabildiğini ve bunun gelecek ekim dönemleri açısından ciddi risk oluşturduğunu söyledi.

Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanlığına göre, haziran ayında Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı Odesa bölgesindeki Karadeniz limanları üzerinden gerçekleştirildi.

Güvenlik koşullarının kötüleşmesiyle birlikte yük akışının demiryolu ve nehir taşımacılığına yönlendirilmek zorunda kaldığı, ancak bu güzergâhların da Rus saldırılarının hedefi olduğu ve kapasite açısından sınırlı kaldığı belirtildi.

“Karadeniz limanlarına erişimin yeniden sağlanması önceliğimiz”

Vysotskyi, Ukrayna’nın yılda yaklaşık 60 milyon ton, ayda ise yaklaşık 5 milyon ton tarım ürünü ihraç etmesi gerektiğini söyledi.

Ancak mevcut demiryolu ve nehir taşımacılığı hatlarının aylık maksimum kapasitesinin yaklaşık 2,5 milyon ton olduğunu belirten Vysotskyi, bunun ihracat kapasitesinde ciddi bir açık oluşturduğunu vurguladı.

Vysotskyi, mevcut hasadın depolanabileceğini ancak asıl sorunun gelecek yıl ortaya çıkacağını belirterek, çiftçilerin ürünlerini satamaması halinde üretime devam etmek için gerekli finansal kaynaklardan yoksun kalabileceği uyarısında bulundu.

Bu nedenle Ukrayna için önceliğin Karadeniz limanları üzerinden ihracatın yeniden güvenli şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak olduğunu ifade etti.

Ukrayna’nın uluslararası ortaklarıyla birlikte Karadeniz’de güvenli seyrüseferi yeniden tesis etmek için askeri ve diplomatik seçenekleri değerlendirmeyi sürdürdüğü belirtildi.

İşgal bölgelerinden çıkarılan tahıla karşı doğrulama sistemi

Görüşmelerde ayrıca işgal altındaki Ukrayna topraklarından çıkarılan tahılın uluslararası pazarlara ulaşmasının engellenmesi konusu ele alındı.

Ukrayna tarafına göre bu bölgelerde yılda yaklaşık 9,5 milyon ton tahıl üretiliyor.

Bu kapsamda Ukrayna ve Birleşik Krallık, tahılın coğrafi kökenini bilimsel yöntemlerle belirlemeyi amaçlayan Tahıl Doğrulama Sistemi’nin (Grain Verification Scheme) uygulanmasını görüştü.

Sistemin, işgal altındaki bölgelerden çıkarılan Ukrayna tarım ürünlerinin tespit edilmesine ve bu ürünlerin uluslararası pazarlarda satılmasının önlenmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Ukrayna, Birleşik Krallık ve Letonya arasındaki üçlü iş birliğinin güçlendirilmesi ve tahılın menşeinin doğrulanmasına yönelik bir mutabakatın hazırlanmasının tamamlanması da görüşmelerin gündeminde yer aldı.

Ukrayna eylülde 2,4 milyon ton tarım ürünü ihraç etti

Ukrayna, eylül ayında toplam 2,4 milyon ton tarım ürünü ihraç etti. Bu miktarın, ihtiyaç duyulan ihracat hacminin yalnızca yüzde 46’sına karşılık geldiği bildirildi.

Eylül ayındaki ihracatın:

1,4 milyon tonu tahıl — yüzde 38,

444 bin tonu yağlı tohumlar — yüzde 83,

311 bin tonu bitkisel yağ — yüzde 64,

280 bin tonu küspe — yüzde 46

oranında gerçekleşti.

Taşıma güzergâhlarına göre ise 1,3 milyon ton ürün Tuna limanları üzerinden, 993 bin ton demiryoluyla, 120 bin ton ise karayoluyla ihraç edildi.

Böylece toplam ihracatın yüzde 54’ü Tuna limanları, yüzde 41’i demiryolu ve yüzde 5’i karayolu üzerinden gerçekleştirildi.

Vysotskyi, Karadeniz limanlarına tam erişim sağlanamadığı sürece Ukrayna’nın fiilen yüzde 45-50 seviyesinde bir ihracat sınırıyla karşı karşıya kaldığını belirtti. Ukrayna Bakanı, alternatif ihracat güzergâhlarının korunması ve genişletilmesinin yanı sıra ilave lojistik maliyetlerin Avrupa’daki ortaklarla birlikte karşılanmasının kritik önem taşıdığını vurguladı.