'Rusya Bayrağını Yeniden Tescil Ettirmeye Hazırlandığı'

Batı ülkelerinin devletsiz gölge filo gemilerine yönelik müdahaleleri Rusya'nın petrol ihracat lojistiğinde yapısal bir değişimi hızlandırırken, en az 120 adet sahte bayrakla Rusya'ya kayıtlı ve yaptırım uygulanan tanker gemisinin önümüzdeki aylarda Rusya siciline yeniden kaydedilmesi muhtemel görünüyor. Denizcilik analistleri tarafından devlet koruması için umutsuz bir girişim olarak nitelendirilen bu hamle, ABD ve müttefiklerinin uluslararası yaptırımları aşan gemilere el koyma çabalarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Denizcilik yapay zekası şirketi Windward tarafından takip edilen yaklaşık 70 gizli filo tankerinin Mayıs 2025'ten bu yana Rusya'yı yeni bayrak olarak kullandığı tespit edildi; bunların 40'ı, ABD, İngiltere ve Fransa'nın Aralık ayında sahte bayraklı gemilere el koymaya, onları alıkoymaya veya durdurmaya başlamasından bu yana tespit edildi.

Sadece geçen hafta en az üç gemi sahte kayıtlardan Rusya bayrağına geçti.

2025 yılı boyunca, yaptırım uygulanan İran, Venezuela veya Rusya petrol ticaretinde yer alan 300'den fazla gizli filo tankeri, genellikle tekrarlanan bayrak değiştirme işlemlerinin ardından sahte bayraklara geçti.

Batı'nın onayladığı tonajın kaldırılması yönündeki sürekli baskıdan sonra, bu gemiler daha sonra izin verici sicil kuruluşları tarafından kayıttan silindi ve birçok gemi fiilen devletsiz kaldı.

Windward'a göre, Rusya bayrağını yeniden tescil ettirmek, en azından şimdilik, uluslararası denizcilik hukuku kapsamındaki yasal korumayı yeniden sağlıyor.

ABD de dahil olmak üzere hükümetler baskıyı sürdürür ve yanlış bayrak taşıyan gemileri durdurmaya devam ederse, Rusya bayrağını kullanma eğiliminin hızlanması bekleniyor.

Windward verilerine göre, Rusya ile ticaret yapan ve 180 metreden uzun yaklaşık 120 tanker, 19 sahte sicile ait bayraklarla seyir halinde. Bu gemiler, Rusya ile ilgili tedbirlerden kaçındıkları gerekçesiyle yaptırım uygulanan 650'den fazla tankerin bir parçası olup, son iki yıldır Rusya'nın Baltık limanlarına gidiş gelişlerinde yakından gözetim altında tutulmaktadır.

Çeşitli kıyı hükümetlerinin 26 Ocak'ta yayınladığı ortak bildiride, uyruğu veya geçerli belgesi olmayan gemilere karşı artırılacak önlemler konusunda uyarıda bulunularak, devletsiz gemilere yönelik artan yaptırım riski vurgulandı.

İzlanda'nın da katılımıyla Baltık Denizi ve Kuzey Denizi kıyı devletleri, özellikle bayrak ve liman devletleri, ulusal yetkililer, bayrak sicilleri, sınıflandırma kuruluşları, nakliye şirketleri, yöneticiler, operatörler ve denizciler olmak üzere uluslararası denizcilik camiasına açık bir mektup yayınlayarak, Avrupa sularında ve özellikle Baltık Denizi bölgesinde artan Küresel Navigasyon Uydu Sistemleri (GNSS) parazitinden kaynaklanan yeni ortaya çıkan güvenlik riskleri konusunda uyarıda bulundu.

Belçika, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, İzlanda, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, İsveç ve Birleşik Krallık tarafından imzalanan mektupta, Rusya'dan kaynaklanan bu karışıklıkların uluslararası denizciliğin güvenliğini zedelediği ve "tüm gemilerin risk altında olduğu" vurgulanıyor.

Ayrıca, Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) bütünlüğünün de aynı derecede hayati önem taşıdığını vurgulayan yetkililer, AIS verilerinin sahtekarlık veya tahrif edilmesinin denizcilik güvenliğini ve emniyetini zayıflattığını, kaza riskini artırdığını ve kurtarma operasyonlarını ciddi şekilde engellediğini belirtiyor.

İmzacılar, uluslararası denizcilik camiasını ve ulusal yetkilileri, GNSS parazitini ve AIS manipülasyonunu deniz güvenliği ve emniyetine yönelik tehditler olarak tanımaya; gemilerin, navigasyon sistemi kesintileri sırasında güvenli bir şekilde çalışabilmeleri için uluslararası sözleşmelerin gerektirdiği şekilde yeterli kapasiteye ve uygun şekilde eğitilmiş mürettebata sahip olmalarını sağlamaya; ve kesinti, sinyal kaybı veya parazit durumunda GNSS yerine kullanılabilecek alternatif karasal radyo navigasyon sistemlerinin geliştirilmesi konusunda işbirliği yapmaya çağırıyor.

Ayrıca, devletler, özellikle uluslararası yaptırımlardan kaçınmak için gölge filo gemilerinin kullanımının artması gibi deniz güvenliğini etkileyen yeni ortaya çıkan durumlarda, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) düzenlemelerinin tam olarak uygulanmasının deniz güvenliğinin, gemi taşımacılığının sorunsuz işleyişinin ve denizcilerin ve deniz çevresinin korunmasının sağlanması için temel önem taşıdığını vurgulamaktadır.

Mektupta ayrıca, diğer hususların yanı sıra, gemilerin yalnızca bir devletin bayrağı altında seyretmesi gerektiği ve iki veya daha fazla devletin bayrağı altında seyreden gemilerin "vatandaşlığı olmayan gemi" olarak kabul edileceği vurgulanıyor.

Ayrıca, gemilerin geçerli dokümantasyon ve sertifikalara sahip olması, şirketlerin SOLAS Bölüm IX'a (Uluslararası Güvenlik Yönetimi Kodu) göre işletilen gemilerde bir güvenlik yönetim sistemi sürdürmesi, bayrak devletlerinin kendi bayraklarını taşıyan gemilerin yalnızca uluslararası kurallar ve standartların gerekliliklerine uygun olarak denize açılmasını sağlaması, gemilerin AIS ve uzun menzilli tanımlama ve izleme (LRIT) ekipmanlarını sürekli olarak çalışır durumda tutması, gemilerin bir gemi raporlama sistemi tarafından kapsanan bir alana girerken gemi kimliği ve diğer gerekli bilgileri sağlaması ve gemi raporlama sistemleri (SRS) ve gemi trafik hizmetleri (VTS) ile ilgili iletişim de dahil olmak üzere ilgili denizcilik otoriteleriyle açık iletişim kurması gibi konulara da değinmektedirler.

İmzacılar ayrıca, gemilerin uluslararası ve ulusal kuralların gerektirdiği şekilde petrol ve diğer zararlı maddelerin boşaltılmasıyla ilgili olayları bildirmelerini, MARPOL Sözleşmesi'nin gerektirdiği şekilde gemide petrol ve deniz kirliliği acil durum planları bulundurmalarını, MARPOL Sözleşmesi Ek I Madde 41'e göre bayrak onaylı gemiden gemiye operasyon planları bulundurmalarını ve transferin gerçekleşeceği kıyı devletine yeterli ve zamanında bildirimde bulunulmadan gemiden gemiye transfer yapmamalarını şart koşmaktadır.