Trump’tan ABD Donanmasına Büyük Hamle

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, ülkenin denizcilik sanayisini yeniden yapılandırmak ve Donanmanın gemi inşa kapasitesini artırmak amacıyla kapsamlı bir planı devreye aldı. Yeni düzenleme, belirli şartları karşılayan yabancı tersanelerin de ABD Donanması için gemi inşa etmesine imkân sağlayacak.

ABD Beyaz Saray tarafından yayımlanan bilgi notuna göre Trump, deniz inşa kapasitesinin genişletilmesi, denizcilik sanayi altyapısının modernize edilmesi ve ABD’nin küresel gemi inşa gücüyle rekabet kapasitesinin artırılması amacı taşıyan Ulusal Güvenlik Başkanlık Memorandumu’nu imzaladı.

Perşembe günü yürürlüğe giren plan kapsamında, ABD’nin gemi inşa sanayisine daha fazla yatırım yapılması ve daha önce Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın orta sınıf buz kırıcı programında uygulanan **“Finlandiya modeli”**nin genişletilmesi öngörülüyor.

Yabancı tersanelere sınırlı üretim izni

Yeni model kapsamında, ABD’deki tersanelere önemli yatırımlar yapan ve Amerikalı işçilerin eğitimine katkı sağlayan yabancı gemi inşa şirketlerine geçici olarak kendi ülkelerindeki ana tersanelerinde iki gemiye kadar inşa etme izni verilmesi planlanıyor.

Bu gemilerin, ABD’nin acil kapasite ihtiyaçlarını kısa sürede karşılamak amacıyla teslim edilmesi öngörülürken, sonraki gemilerin yenilenecek ve kapasitesi artırılacak ABD tersanelerinde inşa edilmesi hedefleniyor.

Beyaz Saray, uygulamanın ABD’nin gemi inşa kapasitesindeki mevcut açığı kısa vadede kapatırken uzun vadede yerli tersane altyapısını güçlendirmeyi amaçladığını belirtti.

80 yıldan sonra beşinci Donanma tersanesi

Memorandumun en dikkat çekici maddelerinden biri, ABD Donanması için 80 yılı aşkın süredir ilk kez beşinci bir Donanma tersanesinin kurulması.

Söz konusu tesisin özellikle denizaltı ve uçak gemilerinin bakım, onarım ve yenileme kapasitesini artırması planlanıyor.

Bunun yanı sıra, mevcut denizaltı programlarında kullanılan kritik ekipman ve parçaların bakım, onarım ve yenileme işlemlerini gerçekleştirecek yeni bir Component Repair Center (Komponent Onarım Merkezi) kurulması öngörülüyor.

Naval Sea Systems Command yeniden yapılandırılacak

Plan kapsamında ayrıca Naval Sea Systems Command (NAVSEA) bünyesinde kapsamlı bir inceleme ve yeniden yapılanma süreci başlatılacak.

Amaç, ABD Donanması’nın gemi inşa programlarında yaşanan gecikme, kapasite ve koordinasyon sorunlarının giderilmesi ve yeni gemilerin daha hızlı şekilde filoya kazandırılması.

Pentagon’dan ayrıca, CVN-81 uçak gemisinin inşası sırasında Advanced Electromagnetic Aircraft Launch Systems ile Advanced Weapons Elevators sistemlerinin geleneksel buhar ve hidrolik sistemlerle değiştirilmesine yönelik bir plan hazırlanması istenecek.

“Amerikan Denizcilik Hakimiyeti” hedefi

Beyaz Saray, yeni memorandumun ABD Donanması’nın gemi inşa ve gemi onarım programlarında uzun süredir devam eden yapısal sorunları çözmeyi ve ülkenin denizcilik sanayi tabanına kapasite, rekabet ve dayanıklılık kazandırmayı amaçladığını açıkladı.

Plan, Trump yönetiminin daha önce attığı denizcilik ve Arktik güvenliği adımlarının devamı niteliğinde. Yönetim, Arktik bölgede acil ulusal güvenlik ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla dört adede kadar Arctic Security Cutter’ın (ASC) yabancı ülkelerde inşa edilmesine yönelik girişimleri de gündeme getirmişti.

Ayrıca Beyaz Saray bünyesinde, ABD’nin “Amerikan Denizcilik Hakimiyeti” hedefini önceliklendirmek üzere Maritime and Industrial Capacity Office kurulmuştu.

Trump, geçen yıl Amerikan denizcilik sektörünün yeniden güçlendirilmesi amacıyla “American Maritime Dominance” başlıklı bir başkanlık kararnamesi imzalamıştı.

Denizcilik sanayi tabanı genişletiliyor

Trump yönetiminin Working Families Tax Cuts düzenlemesinde de ağır, orta ve hafif sınıf Arktik güvenlik gemilerinin inşası için yaklaşık 9 milyar dolarlık kaynak ayrılmıştı.

Beyaz Saray ayrıca Şubat 2026’da yayımladığı Maritime Action Plan ile ABD’nin Maritime Industrial Base kapsamını genişletti. Plan; ticari ve savunma amaçlı gemi inşa kapasitesinin yanı sıra komponent tedarik zincirleri, gemi onarım altyapısı, deniz taşımacılığı, liman altyapısı ve nitelikli iş gücüne yönelik yatırımları kapsıyor.

Yeni düzenlemeyle Washington, bir yandan kısa vadede yabancı tersanelerin kapasitesinden yararlanmayı, diğer yandan ABD’nin yerli gemi inşa ve bakım-onarım altyapısını yeniden büyüterek küresel denizcilik rekabetinde daha güçlü bir konuma ulaşmayı hedefliyor.