Rusya’dan Karadeniz Moratoryumuna Ret

Rusya, Türkiye’nin Karadeniz’de askeri faaliyetlerin durdurulmasına yönelik moratoryum önerisine ilişkin henüz resmî ve somut bir teklif almadığını açıkladı. Moskova, 2022-2023 dönemindeki Karadeniz Tahıl Girişimi modeline dönülmesine ise karşı çıkıyor.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Rusya ve Ukrayna’ya Karadeniz’de askeri faaliyetlere yönelik moratoryum uygulanması teklifinin iletildiğine ilişkin açıklamalarını değerlendirdi.

Zaharova, Moskova’ya Türkiye tarafından girişimin ayrıntılarını ve uygulanma koşullarını içeren resmî bir teklif ulaşmadığını belirtti.

Moskova, Tahıl Girişimi modeline mesafeli

Zaharova, önerinin 2022-2023 yıllarında uygulanan Karadeniz Tahıl Girişimi’ne benzer tek taraflı bir mekanizma olması halinde bunun yeniden hayata geçirilmesinin “yanlış” olacağını savundu.

Rusya’nın söz konusu dönemde Karadeniz’deki bazı karşı tedbirleri askıya aldığını belirten Zaharova, bunun karşılığında Rus tarım ürünlerinin küresel pazarlara erişiminin güvence altına alınmasını beklediklerini ifade etti. Moskova, Batı’nın bu yükümlülükleri yerine getirmediğini ve anlaşmanın karşılıklı taahhütler temelinde uygulanmadığını ileri sürüyor.

Zaharova ayrıca, Karadeniz’de sivil gemilere ve kıyı ülkelerinin deniz altyapısına yönelik saldırıların sürdüğünü belirterek, mevcut koşullarda tek taraflı veya geçici düzenlemelerin Moskova açısından kabul edilebilir olmadığını söyledi.

Ticari gemiler için risk devam ediyor

Denizcilik güvenliği uzmanı Ambrey ise Rusya’nın moratoryum önerisini reddetmesinin Karadeniz’deki güvenlik ortamı açısından olumsuz bir gelişme olduğunu değerlendirdi.

Ambrey’e göre, moratoryumun devreye girmemesi ticari gemiler ve denizcilik altyapısına yönelik saldırı riskini azaltabilecek potansiyel bir mekanizmayı ortadan kaldırıyor.

Savaş riski primleri yüksek kalabilir

Ambrey, Karadeniz’e yapılan ticari gemi seferlerinde savaş riski primlerinin yüksek seviyelerini korumasının beklendiğini belirtti. Şirketin değerlendirmesine göre, kısa vadede Karadeniz’deki deniz güvenliği ortamında önemli bir iyileşme beklenmiyor.

Caspian Pipeline Consortium (CPC) Terminali’nin ise diğer bölgelere kıyasla daha düşük risk altında olduğu değerlendiriliyor. Ancak Ambrey, bu durumun bir güvenlik garantisi olarak yorumlanmaması gerektiğinin altını çiziyor.

Karadeniz’de belirsizlik sürüyor

Rusya’nın moratoryuma yönelik yaklaşımı, Türkiye’nin Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığının güvenliğini artırmaya yönelik diplomatik girişiminin önündeki belirsizliği artırdı.

Mevcut tablo, Karadeniz’de ticari gemilere yönelik tehditlerin, liman ve enerji altyapısına ilişkin risklerin ve savaş sigortası maliyetlerinin  kısa vadede yüksek kalabileceğine işaret ediyor.

Ambrey’nin değerlendirmesine göre, her iki tarafın da ticari gemilere yönelik yeni saldırılar gerçekleştirme ihtimali “yüksek” seviyede bulunuyor.