Türkiye’de Kruvaziyer Turizmi

Türkiye’de kruvaziyer turizmi yeniden güçlü bir ivme yakalarken, sektörün en çok konuşulan sorusu da netleşiyor. Tek bir cruise gemisi, bir şehre gerçekten ne kadar ekonomik katkı sağlıyor? Yalnızca yolcu harcaması değil, liman hizmetleri, tedarik zinciri, yerel esnaf, ulaştırma, rehberlik ve organizasyon giderleriyle birlikte düşünüldüğünde, bir geminin bıraktığı etki yüz binlerce dolardan başlayıp milyon dolar seviyelerine kadar ulaşabildiğini söyleyen Sea Genesis Group Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Yazıcı, kruvaziyer turizminin klasik turizm modellerinden farklı bir çarpan etkisine sahip olduğunu belirtiyor. 

Kruvaziyer turizmi Türkiye’de yeniden “rekor” kelimesiyle anılıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre 2025’te Türkiye limanlarına gelen kruvaziyer yolcu sayısı 2.138.136’ya, kruvaziyer gemi uğrak sayısı ise 1.375’e yükseldi. Böylece Türkiye, 2013’ten sonra ilk kez yeniden 2 milyon yolcu eşiğini aştı. Peki, herkesin merak ettiği asıl soru şu: Tek bir cruise gemisi, bir liman kentine “kaç milyon dolarlık” etki bırakıyor? Yanıt; geminin kapasitesi, uğrak tipi, yolcunun şehirde kalma süresi ve liman hizmetlerinin kapsamına göre değişiyor. Ancak güncel veriler ve uluslararası harcama örnekleri, tek bir uğrağın yüz binlerce dolardan başlayıp 1 milyon doların üzerine çıkabilen bir ekonomik hareketlilik üretebildiğini gösteriyor.

Etki Sadece Yolcudan Gelmiyor

Bir kruvaziyer gemisinin limana yanaşması, yalnızca gemiden inen yolcuların şehir merkezine dağılması anlamına gelmiyor. Ekonomik etki; yolcu harcamalarından mürettebat giderlerine, liman operasyonlarından yerel tedarik zincirine kadar uzanan çok katmanlı bir yapı üzerinden şekillendirdiğini belirten Sea Genesis Group Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Yazıcı, ‘‘Restoranlar, kafeler, müzeler, tarihi alanlar, alışveriş noktaları ve şehir turları ilk temas noktalarını oluştururken; yüzlerce hatta binlerce kişilik mürettebatın harcamaları da şehir ekonomisine doğrudan katkı sağlıyor. Bununla birlikte kılavuzluk, römorkör hizmetleri, liman kullanım bedelleri, güvenlik, acente operasyonları ve lojistik giderler gibi kalemler, kruvaziyerin şehirde yarattığı ekonomik zincirin önemli parçalarını oluşturuyor. Dolayısıyla kruvaziyer turizmi yalnızca turistik bir hareketlilik değil, liman kentlerinde aynı gün içinde geniş bir ticari ekosistemi harekete geçiren bir yapı olarak öne çıkıyor.’’ İfadelerini kullandı.

Senaryoya Göre Değişen Ekonomik Etki

Ekonomik katkının büyüklüğü geminin kapasitesine ve uğrağın niteliğine göre değişiyor. Küçük ölçekli gemiler dahi şehirde yüz binlerce dolarlık harcama yaratabilirken, yolcu kapasitesi arttıkça bu rakamlar hızla yükseliyor. Orta ölçekli gemilerde şehir ve liman toplamında yarım milyon dolar bandına yaklaşan bir etki söz konusu olabilirken, 4.000’in üzerinde yolcu taşıyan mega gemilerde toplam ekonomik hareketlilik milyon dolar seviyesini aşabiliyor.

“Kruvaziyer Bir Şehri Aynı Gün Ayağa Kaldırabilir”

Kruvaziyer turizminin klasik konaklama modellerinden farklı olarak yoğun ve hızlı bir harcama döngüsü yarattığını vurgulayan Ahmet Yazıcı, “Kruvaziyer gemileri, yüksek harcama kapasitesine sahip bir yolcu profili getiriyor. Aynı gün içinde yüzlerce işletmeye temas eden bir ekonomik zincir oluşuyor. Bu nedenle kruvaziyer, liman kentleri için yalnızca turizm değil, doğrudan bir ekonomik kalkınma aracı. Özellikle İstanbul, Kuşadası, İzmir ve Bodrum gibi liman kentlerinde bu etkinin artık daha görünür hale geldiğini gözlemledik.’’ dedi.

Sayı mı, Katma Değer mi?

Sektörde artık yalnızca gemi ve yolcu sayısı değil, kişi başı harcama ve şehirde bırakılan net ekonomik katkı konuşuluyor. Önemli olanın daha fazla gemi ağırlamak değil, daha yüksek katma değer bırakan kruvaziyer operasyonlarını artırmak olduğunu belirten Yazıcı bu yaklaşımı şöyle özetliyor;

“Hedefimiz yalnızca gemi sayısını artırmak değil; şehir ekonomisine daha fazla katkı sağlayan, sürdürülebilir ve nitelikli kruvaziyer turizmini büyütmek. Türkiye bu potansiyele fazlasıyla sahip.”

Bir Gemi, Bir Gün, Milyon Dolarlık Hareketlilik

Bugün bir kruvaziyer gemisi limana yanaştığında, yalnızca yolcu taşımıyor; restoranlardan rehberlere, müzelerden taksilere kadar geniş bir ekonomik ağı aynı gün içinde harekete geçiriyor. Kapasiteye ve operasyon tipine göre değişmekle birlikte, tek bir geminin şehirde bıraktığı ekonomik etki yüz binlerce dolardan başlayıp milyon dolar seviyelerine ulaşabiliyor. Kruvaziyer turizmi artık Türkiye için yalnızca bir turizm kalemi değil; liman kentleri açısından stratejik bir ekonomik güç olarak konumlanıyor.