Rusya’nın enerji ihracatında yaptırımları aşmak için kullandığı gölge filo, LNG taşımacılığında da belirleyici rol oynuyor. KSE Institute tarafından yayımlanan son rapora göre, 2026’nın üçüncü çeyreğinde yaptırım kapsamındaki 22 LNG tankeri, Rusya’nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği toplam LNG ihracatının yüzde 26’sından fazlasını taşıdı. Ukrayna ve Japonya’nın yeni yaptırım kararları ise Rusya bağlantılı gemilere yönelik uluslararası baskının genişlediğini ortaya koydu.
Yaptırımlı 22 tanker 2,1 milyon ton LNG taşıdı
Rusya’nın enerji ihracatında kullandığı gölge filo, uluslararası yaptırımlara rağmen faaliyetlerini sürdürüyor. KSE Institute’un (Kyiv School of Economics Institute) yayımladığı Rus LNG Takip Raporu’na göre, 2026 yılının temmuz-eylül döneminde yaptırım kapsamındaki 22 LNG tankeri toplam 2,1 milyon ton Rus LNG’si taşıdı.
Bu miktar, Rusya’nın söz konusu dönemde deniz yoluyla gerçekleştirdiği toplam LNG ihracatının yüzde 26’sından fazlasına karşılık geliyor. Yaptırımlı gemiler, Rusya’dan LNG yükleyen aktif tanker filosunun da yüzde 37’sini oluşturdu.
Küresel deniz yoluyla LNG ihracatı eylül ayında 33,8 milyon tona ulaştı. ABD, yüzde 31’lik payla dünyanın en büyük LNG ihracatçısı konumunu korurken Rusya, yüzde 10’luk payla üçüncü sırada yer aldı.
Rus LNG’sinin yüzde 47’si Avrupa Birliği’ne gitti
Rusya’nın LNG ihracatında Avrupa Birliği önemli bir pazar olmayı sürdürüyor. Ocak-eylül 2026 döneminde Rusya’nın AB ülkelerine LNG ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,8 artarak 12 milyon tona yükseldi.
Avrupa Birliği, Rusya’nın toplam LNG ihracatının yüzde 47’sini karşılarken Fransa, AB’ye gönderilen Rus LNG’sinin yüzde 40’ını tek başına ithal etti.
Eylül ayında ise Çin ve Fransa, Rusya’nın toplam LNG ihracatının yüzde 60’ını gerçekleştiren iki önemli alıcı olarak öne çıktı.
AB ve G7 ülkelerinin yargı yetki alanları dışındaki şirketlerle bağlantılı tankerler, eylül ayındaki Rus LNG taşımacılığının yüzde 59’unu üstlendi. Bu gemilerin başlıca varış noktaları Çin ve Güney Kore oldu. Söz konusu taşımaların yüzde 55’i Çin’e, yüzde 13’ü Güney Kore’ye yöneldi.
Rusya’dan LNG taşıyan benzersiz tanker sayısı da ağustos ayındaki 30 seviyesinden eylülde 44’e yükseldi. Temmuz-eylül döneminde ise Rus LNG ihracatının ortalama yüzde 88’i en büyük 10 gemi yönetim şirketinin kontrolündeki tankerler tarafından gerçekleştirildi.
Gölge filoya karşı uluslararası hukuki mücadele
KSE Institute, Rusya’nın gölge filosunun oluşturduğu güvenlik, çevre ve kritik altyapı risklerine karşı devletlerin kullanabileceği hukuki araçları inceleyen yeni bir çalışma da yayımladı.
Raporda, gölge filoya karşı uygulanabilecek tek ve genel bir hukuki yaptırım mekanizmasının bulunmadığına dikkat çekildi. Devletlerin müdahale yetkisinin; geminin bayrağına ve uyruğuna, faaliyetlerine, bulunduğu coğrafi konuma, geçerli geçiş rejimine ve bayrak devletinin tutumuna göre değiştiği belirtildi.
Çalışmada özellikle uyruğu doğrulanamayan gemilerin denetlenmesi, uluslararası boğazlarda kıyı devletlerinin yetkilerinin kullanılması, çevresel risklere karşı önlem alınması ve bayrak devletlerinin sorumluluklarına yönelik karşı tedbirler öne çıkarıldı.
1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin (UNCLOS) 110. maddesinin 1(d) bendi kapsamında, geminin ileri sürdüğü tabiiyetin bayrak devleti tarafından doğrulanamaması durumunda ziyaret ve denetim yetkisinin daha sistematik biçimde kullanılması önerildi.
Ancak rapora göre, geminin tabiiyeti doğrulandıktan sonra daha ileri müdahaleler için ayrıca geçerli bir hukuki dayanak bulunması gerekiyor.
Uluslararası boğazlarda uygulanacak yaptırımların ise boğazın tabi olduğu geçiş rejimine göre değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Masum geçiş, askıya alınamayan masum geçiş ve transit geçiş rejimleri, kıyı devletlerinin müdahale yetkilerini farklılaştırıyor.
Raporda ayrıca karasuları dışındaki denizaltı enerji tesisleri, boru hatları ve sınır ötesi kabloların korunmasında mevcut hukuki düzenlemelerin parçalı olduğuna dikkat çekildi. Gemilerin demirlerini sürüklemesi sonucu meydana gelen altyapı hasarlarının, zamanında müdahale edilebilmesini sağlayacak hukuki mekanizmaların önemini artırdığı ifade edildi.
KSE Institute, askeri çatışma koşullarında bazı ticari gemilerin de faaliyetlerine bağlı olarak askeri hedef niteliği kazanabileceğini belirtti. Asker taşıma, askeri malzeme sevkiyatı, doğrudan askeri kullanım amacıyla petrol taşınması ve istihbarat faaliyetlerine katkı sağlanması bu kapsamda değerlendirilebilecek örnekler arasında gösterildi.
Bununla birlikte, bir geminin askeri hedef kabul edilmesi halinde dahi orantılılık, saldırı öncesi gerekli tedbirlerin alınması ve çevresel zararın gözetilmesi gibi uluslararası hukuk yükümlülüklerinin devam ettiği hatırlatıldı.
Ukrayna, Rus gölge filosuna ait 39 gemiyi daha yaptırım listesine aldı
Rusya'nın enerji taşımacılığında kullandığı gölge filoya yönelik yaptırımlar Ukrayna tarafından da genişletildi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi kararları doğrultusunda Rus gölge filosuyla bağlantılı 39 gemiye yaptırım uygulanmasını öngören kararnameleri imzaladı.
Ukrayna Devlet Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, söz konusu gemilerin Rus enerji kaynaklarını Çin, Hindistan, Mısır, Türkiye ve diğer ülke limanlarına taşıdığı belirtildi.
Yaptırım listesinde bulunan gemilerden birinin yalnızca 2026 yılının ilk yarısında yaklaşık 726 bin ton Rus ham petrolü taşıdığı ve bu kapsamda 15 ayrı operasyon gerçekleştirdiği bildirildi.
Listede yer alan bazı gemilerin Avrupa Birliği, İngiltere, ABD, Kanada, İsviçre ve Avustralya tarafından da daha önce yaptırım kapsamına alındığı kaydedildi.
Japonya'dan 35 Rusya bağlantılı gemiye yaptırım
Rusya'nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği enerji taşımacılığına yönelik baskıyı artıran ülkeler arasına Japonya da katıldı.
Japon hükümeti, Rusya bağlantılı 35 gemiye yönelik yeni kısıtlamaları 2 Ekim itibarıyla yürürlüğe koydu. Döviz ve Dış Ticaret Kanunu kapsamında alınan karar doğrultusunda gemilere sağlanacak hizmetler ile finansal işlemler izne tabi hale getirildi.
Japonya'nın dikkat çeken uygulamalarından biri, yaptırım kapsamındaki gemileri isimleri yerine doğrudan Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numaraları üzerinden tanımlaması oldu.
Yeni düzenlemeye göre söz konusu gemilerin satışı, satın alınması, kiralanması ve çarter işlemleriyle bağlantılı sermaye hareketleri için özel izin alınması gerekecek. Kredi, borç garantisi ve benzeri finansman işlemleri de kısıtlamalar kapsamında değerlendirilecek.
Japonya'nın yaptırım paketi yalnızca gemilerle sınırlı kalmadı. Rusya bağlantılı 33 şirket ve 9 kişinin varlıkları da dondurma kapsamına alındı. Bu kişi ve kuruluşlarla gerçekleştirilecek ödemeler ve sermaye işlemleri özel izne bağlandı.
Gölge filoya yönelik baskı genişliyor
KSE Institute verileri, Rusya'nın LNG ihracatında yaptırım kapsamındaki tankerlerin önemli bir paya sahip olduğunu ortaya koyarken, Ukrayna ve Japonya'nın yeni kararları gölge filoya yönelik uluslararası yaptırım politikasının genişlediğini gösteriyor.
Deniz taşımacılığı, gemi yönetimi, finansman, sigorta ve liman hizmetlerini hedef alan bu uygulamaların, önümüzdeki dönemde Rusya'nın enerji ihracat rotaları ve tanker operasyonları üzerindeki etkisinin daha yakından izlenmesi bekleniyor.
Yorum Yazın
E-posta hesabınız sitede yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişdir.