15 Denizcilik Şirketinden IMO'nun Net-Sıfır Planına İtiraz

Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) Net-Sıfır Çerçevesi kapsamında gündeme gelen alternatif uyum mekanizmaları, denizcilik sektöründe endişeye yol açtı. Global Maritime Forum bünyesindeki Getting to Zero Coalition tarafından görüşlerine başvurulan 15 denizcilik şirketi, yeni önerilerin maliyetleri düşürmeyeceğini, sıfır emisyonlu yakıtlara yatırımı teşvik etmeyeceğini ve sektörde ilave belirsizlik yaratacağını bildirdi.

Uluslararası denizcilik sektörünün karbonsuzlaşma sürecinde önemli bir dönüm noktası olarak görülen IMO Net-Sıfır Çerçevesi (Net-Zero Framework – NZF) üzerindeki tartışmalar devam ediyor. IMO üyesi ülkeler, düzenlemenin ekonomik mekanizmaları ve uygulama esasları konusunda uzlaşma ararken sektör temsilcilerinden gelen eleştiriler de giderek belirginleşiyor.

Global Maritime Forum'un Getting to Zero Coalition girişimi kapsamında görüşlerine başvurduğu 15 denizcilik şirketi, Net-Sıfır Çerçevesi için gündeme getirilen alternatif uygulama modellerinin sektöre yeni yükler getirebileceği uyarısında bulundu.

Görüşlerine başvurulan şirketlerin büyük bölümünü konteyner taşımacılığı, kuru yük ve tanker sektörlerinde faaliyet gösteren armatörler oluşturuyor. Çartererler, alternatif yakıt üreticileri ve altyapı sektörünün temsilcileri de değerlendirme sürecine katıldı.

Avrupa ve Asya merkezli şirketlerin ağırlıkta olduğu çalışmaya Latin Amerika ve ABD'den de katılım sağlandı. Şirketlerin toplam operasyonel faaliyet alanı ise küresel ölçekte bir kapsama sahip.

Üç alternatif mekanizmaya da itiraz

Tartışmaların merkezinde, IMO'nun Net-Sıfır Çerçevesi'nde öngörülen yaptırım ve uyum mekanizmalarının yerine geçebilecek üç farklı model bulunuyor.

MEPC 83 toplantısında kabul edilen Net-Sıfır Çerçevesi'nin ilk tasarımında yer alan Remedial Units (telafi birimleri), düzenlemeye uyum sağlayamayan gemiler için belirli mali yükümlülükler öngörüyor.

Daha sonraki görüşmelerde ise bu mekanizmaya alternatif olarak iki yeni öneri gündeme geldi:

• Direct Contributions (Doğrudan katkılar): Düzenleme kapsamında belirlenen bir fona veya mekanizmaya doğrudan mali katkı sağlanması.
• Voluntary Units (Gönüllü birimler): Uyum sürecinde gönüllülük esasına dayalı alternatif birimlerin kullanılması.
• Remedial Units (Telafi birimleri): Düzenlemeye uyum yükümlülüklerinin karşılanmaması durumunda devreye giren mali telafi mekanizması.

Yeni önerilerin özellikle ekonomik yükümlülükler ve toplanan kaynakların yönetileceği bir fon veya tesis oluşturulması konusundaki siyasi uzlaşmazlıkları aşmak amacıyla gündeme getirildiği belirtiliyor.

Armatörlerden üç başlıkta net yanıt: Hayır

Getting to Zero Coalition tarafından görüşlerine başvurulan 15 şirketin değerlendirmelerinde üç temel soru öne çıktı:

1. Alternatif mekanizmalar armatörlerin düzenlemelere daha verimli şekilde uyum sağlamasına yardımcı olacak mı?
2. Uluslararası ticaretin maliyetlerini düşürecek mi?
3. Sıfır ve sıfıra yakın emisyonlu yakıtlara yatırımları teşvik edecek mi?

Şirketlerin bu üç soruya verdiği yanıtın da net biçimde olumsuz olduğu bildirildi.

Sektör temsilcileri, önerilen alternatiflerin uygulamada karmaşıklığı artırabileceği, piyasa dengelerini bozabileceği ve şirketler açısından itibar riskleri yaratabileceği görüşünü dile getirdi.

Şirketlerin ortak değerlendirmesine göre, söz konusu değişiklikler IMO'nun 2023 yılında kabul ettiği Sera Gazı (GHG) Stratejisi'nin hedeflerine ulaşılmasına somut bir katkı sağlamayabilir.

Uyum mekanizmalarında gerçek yaptırım talebi

Şirketlerin üzerinde durduğu temel konulardan biri de düzenlemelerin uygulanmasını sağlayacak yaptırımların niteliği oldu.

Sektör temsilcileri, uyum yükümlülüklerinin etkili olabilmesi için ihlaller karşısında gerçek ve uygulanabilir mali yaptırımlar bulunması gerektiğini savunuyor.

Alternatif mekanizmaların mevcut yaptırım sisteminin yerini alması durumunda uygulama bütünlüğünün zayıflayabileceği ve şirketler arasında farklı yükümlülükler doğabileceği endişesi dile getiriliyor.

Öte yandan, henüz tartışma aşamasında bulunan önerilerin ayrıntılarının nihai düzenleme metninde veya uygulama kılavuzlarında netleştirilmesi gerekiyor.

ISWG 23 ve MEPC 85 toplantıları kritik önemde

IMO'nun sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik çalışmalarında önümüzdeki toplantılar belirleyici olacak.

Gemilerden Kaynaklanan Sera Gazı Emisyonlarının Azaltılması Konulu 23. Oturumlar Arası Çalışma Grubu (ISWG-GHG 23), 23-27 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek.

Ardından 30 Kasım-3 Aralık tarihleri arasında Deniz Çevresini Koruma Komitesi'nin (MEPC 85) 85. toplantısı yapılacak.

Geçtiğimiz ekim ayında ertelenen MEPC'nin ikinci olağanüstü oturumunun ise MEPC 85 kapsamındaki görüşmelere bağlı olarak 4 Aralık'ta yeniden başlaması planlanıyor.

Toplantılarda Net-Sıfır Çerçevesi'nin ekonomik mekanizmaları, yaptırım sistemi ve uygulama esasları üzerindeki müzakerelerin devam etmesi bekleniyor.

Denizcilik sektörünün temel beklentisi, karbonsuzlaşma yatırımlarını destekleyen, uygulanabilir ve öngörülebilir bir düzenleme oluşturulması. Önümüzdeki toplantılarda alınacak kararlar, armatörlerin alternatif yakıt yatırımlarından filo yenileme stratejilerine kadar uzanan geniş bir alanda belirleyici olacak.