Kanarya şilebi fotoğrafı hakkında

İrfan Özgen’in  Facebook’da yayınladığı
Kanarya şilebi fotoğrafı hakkında
Yazan: Osman Öndeş

Özellikle Zonguldak ağırlıklı ve ustaca renklendirdiği gemi ve liman fotoğraflarıyla nice takdirlere layık İrfan Özgen bukez Facebook’da “Kanarya” varpurunun renklendirilmiş fotoğrafını yayınladı. Bu fotoğraf geçtiğimiz senelerde Yüksel Yıldırım tarafından Zonguldak Nostalji sekmesinde  siyah beyaz olarak yayınlanmıştır. Halen de Zonguldak Nostalji sekmesinde yayındadır. 
Kanarya şilebinin Tampa arşivinde fotoğraf kaydının çok nadir olduğuna dair bilgi vardır. İrfan Özgen’in dikkatlere getirdiği Kanarya şilebi fotoğrafı Tampa arşivinde yeralacaktır.
Bana gelince  Yamaç Erözbek’in yönettiği  “Deniz Ticaret Gazetesi”  sekmesinde  21 Mart 2024 tarihi ile “Karadeniz Ereğlisi’nden Cemal - Muzaffer - Necati Pehlivan Cemal - Muzaffer - Necati Pehlivan Vapurculuk İşletmesi Kol. Şti.”başlıklı  çok kapsamlı bir belge çalışmam yayınlanmıştır. Bu yazımda Kanarya vapuru hakkında da ayrıntılı bilgi mevcuttur.
İrfan Özgen, Kanarya vapurunu ustalıkla renklendirerek yayınlayınca, bazı  ek belgelerle bu genel yük gemisini anlatmayı tamamlayıcı bir çalışma kabul ettim.

Kanarya  vapurunun Yüksel Yıldırım’a ait “Zonguldak Nostalji”de 
yayında olan  siyah beyaz fotoğrafı

1919-1920 yıllarında  Tampa Philadelphia tersanesinde( Tampa Shipbuilding & Engineering Company- daha sonra  TASCO  adını almıştır)  inşa edilmiş iki genel yük gemisi vardır. Bunlardan birinin adı “War Wander” ve diğerinin adı “Everglades” idi. Bu tersane bu iki eş gemiden başka gemi inşa etmemiş, fakat sadece gemi onarım tersanesi haine dönüşmüştür.
EFC-1027 Design olan  bu  iki gemi 9500 dwt. idiler.

Bu iki gemiye ait olan  EFC Design 1027, I. Dünya Harbi döneminde Amerika Birleşik Devletleri Gemi Kurulu'na bağlı Acil Durum Filo Şirketi (Emergency Fleet Corporation - EFC) tarafından onaylanan çelik gövdeli bir genel yük  gemisi tasarımıdır. 
Bu tasarımla ilgili temel ayrıntılar  şöyle idi;
Üretici ve İsimlendirme: Tüm gemiler Tampa, Florida'daki Oscar Daniels Gemi İnşa Şirketi'nde inşa edildiği için bu tasarım "Oscar Daniels Tipi" gemiler olarak da bilinir.
İnşa edilen gemi sayısı: 1919-1921 yılları arasında toplam 10 adet gemi sipariş edilmiş ve tamamlanmıştır.
Gemilerin Teknik Özellikleri şöyle idi:
Kapasite: Yaklaşık 9.500 tonluk (dwt) taşıma kapasitesine sahiptir.
Boyutlar: Tam boy: yaklaşık 126 metre (416 ft), genişlik ise 16,5 metredir (54 ft).
Yapı: İki güverteli (shelter ve upper deck) bir yapıya sahiptir ve boyuna çerçeveleme (Isherwood sistemi) kullanılarak inşa edilmiştir.
Tahrik Sistemi: Orijinal olarak üç genleşmeli buhar motorları (triple expansion engine) ile donatılmış olsalar da, daha sonraki yıllarda birçoğu dizel makineye dönüştürülmüştür.  

Kanarya Şilebi Vapurculuk ve Kömürcülük Türk Ltd. Şti. 
Pehlivazâde Cemal  ve ortakları olarak 1934 yılında satın aldıkları “Largo” isimli gemiye “Kanarya” adını verdiler. Bu gemi Republic Navigation Co./Tampa Philadelphia adına 1919 - 20 yılında “Everglades” adıyla Tampa Shipbuilding & Engineering Co. Tampa, Philadelphia tersanesi’nde I. Dünya Harbi nakliye hizmetleri uyarınca seri halde inşa edilen  2 gemiden biriydi. Norveç’li Skiba A/S, Torsberg, Porsgrunn ’ya satıldı ve “Largo” adı verildi. 1934’de Vapurculuk ve Kömürcülük Türk Ltd. Şti., Pehlivanzâde Cemal firmasına satıldı ve “Kanarya” adı verildi. 1936’da şirketin adının yeniden tescil edilmesi ve “Türk” kelimesinin kullanılmasına dair yasa kısıtlaması nedeniyle şirket adı; “Zonguldak Vapurculuk ve Kömürcülük Ltd. Şti.” olarak değiştirildi ve gemi bu armatörlük şirketine tescil edildi. 1940 yılında II. Dünya Harbi seferberlik uygulamaları uyarınca Ülkü şilebi gibi, Kanarya şilebi de Türk Deniz Kuvvetleri donanma envanterine kömür gemisi olarak kaydedildi ve  Ülkü ve Kanarya şilepleri  Donanma gemilerinin kömür ihtiyacını ikmal etmek amacıyla Zonguldak’tan yükledikleri kömür yükünü Seymen’deki kömür ikmal depolarına taşımakta kullanıldılar. Kanarya şilebi 1958’de hurdaya çıkartıldı.  Donanma emrinde olduğu yıllarda Kanarya’nın komutanı yedek subay Kaptan Reşat Telik, Başçarkçısı Tahir Tağ idi. Kaptan Reşit Telik’ten sonra Yüzbaşı (Albay) Muzaffer Enünlü komutan olarak atanmıştır.
                                                                   ****