ODA SEÇİMLERİNE DOĞRU

Deniz Ticaret Odası seçimlerine yaklaşırken
Yazan: Osman Öndeş

Uzaklarda da olsam Türk Deniz Ticareti dünyasındaki  güncel olayları çoğunlukla haber sitelerinden izliyorum; Vira Haber, 7 Deniz, Deniz Ticaret Gazetesi, Deniz Haber Ajansı, Deniz Haber, Haber Denizde ve olası birkaç haber sitesi daha.
Deniz Ticaret Odası seçimlerinin Piri Reis Üniversitesi yerine Haliç Kongre Merkezi’ne alınması kararını da merak ettim.  Bu karara tepkilerini  ifade edenlerden “Türk denizciliğinin emekleriyle yaratılan bu güzide öğrenim kurumundan şüphe mi edildi..Bu nasıl  yaklaşımdır..”diye  ifade edenler,kırgınlık duyanlar var.
İMEAK DTO Seçim Yeri neden  Haliç Kongre Merkezi'ne Taşındı
Haber şöyle; “Beyoğlu 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı’nın 28 Eylül 2026 tarihli ve 2026/94 sayılı kararıyla İMEAK Deniz Ticaret Odası Meslek Komitesi ve Meclis Üyeleri Seçimleri’nin yapılacağı yer değiştirildi. 11 Ekim 2026 tarihinde yapılacak olan bu seçimler artık Sütlüce Mahallesi Karaağaç Caddesi No:19 Beyoğlu/İstanbul adresindeki Haliç Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Bu değişiklik, Türk denizcileri ve denizcilik sektörü paydaşlarını doğrudan ilgilendiriyor; çünkü İMEAK DTO, sektörün çatı örgütü olarak meslek komiteleri ve meclis üyeleri aracılığıyla denizcilik politikalarını, liman hizmetlerini, gemi adamı belgelerini, armatörlük faaliyetlerini ve sektörel sorunların çözümünü şekillendiriyor. Binlerce Türk denizcisi, gemi sahibi, acente, broker ve ilgili firma için bu seçimlerin nerede yapılacağı, katılımı, lojistiği ve resmi süreci etkileyen kritik bir detay haline geldi.
Seçim Yeri Değişikliğinin Resmi  ayrıntıları
Beyoğlu 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından verilen karar neticesinde, daha önce planlanan mekandan vazgeçilerek seçimlerin Haliç Kongre Merkezi’nde yapılması kararlaştırıldı. Yeni mekan Sütlüce Mahallesi Karaağaç Caddesi No:19 Beyoğlu/İstanbul adresinde yer alıyor. Değişiklik, seçim sürecinin daha uygun koşullarda yürütülmesi amacıyla resmi olarak ilan edildi. Beyoğlu 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı’nın 28 Eylül 2026 tarihli ve 2026/94 sayılı bu kararı, İMEAK DTO üyelerine ve adaylara yeni adres bilgisini resmi yollardan duyurmuş oldu. 

Bugün Recep Canpolat başkanlığında ve yönetiminde olan Deniz Haber Ajansı’nın yakın yıllardan buyana yaptığı yayınlardaki haberlere bakıyordum. Recep Canpolat’ın imzasını taşıyan  makaleler, belge  tarzında ayrı bir önem ifade eder.2021 yılı Ekim ayına ait ve “Jurnal” olarak yayınladığı bir makale “Kirli geçmişi olanlar,ahlak dersi vermezler” başlığı taşıyordu.Müthiş bir belge çalışması..Durdum, tekrar okudum.. Recep Canpolat resmen müthiş bir konu çalışması yapmış ve belgelere ulaşmış ve bunları yayınlamış..Müthiş bir metodik çalışma.. Müthiş bir gazetecilik başarısı..
“Kirli geçmişi olanlar, ahlak dersi veremez!” başlığı altında şöyle  bir örnek ile başlıyor; 
"Fransız diplomat uluslararası bir toplantıda, başka bir ülkenin misyon şefiyle sohbet ederken, 'Fransa'nın sembolü neden horoz biliyor musun?' diye meslektaşına sorar. Meslektaşı, Fransız diplomata, horozun neden Fransa'nın sembolü olduğunu bilmediğini söyler.
Fransız diplomat övünerek, 'Kendi ayağı pisliğin içindeyken, ötebilen tek canlıdır!' der..."
Denizcilik haber sitelerini zaman zaman gerilere doğru incelemek, haberleri ve  makaleleri okumak önemi bir alışkanlık, sorumluluk olmalıdır. Bu makelesinde yazdıklarını okumak isteyenler Deniz Haber Ajansı Sitesi’nden habere ulaşmalıdırlar.

Diğer denizcilik bağlantılı ülkelerdeki örnekleri de araştırdım; “Yunan Deniz Ticaret Odası’nın (Hellenic Chamber of Shipping - NEE) geçmiş yıllardaki genel başkanlık seçimlerinde rekabete dayalı büyük sürtüşmeler veya gerilimler yaşanmamıştır. Kurum, yapısı gereği geleneksel olarak uzlaşı, birlik ve süreklilik kültürüne dayanmaktadır.” denilmekte.
Yer değişikliği konusunda yorumlar artmakta. Bunlardan birkaçı şöyle; “Denizcilik camiası kendi üniversitesine gelip oyunu kullanacak, ardından işine dönecekti. Seçim yerinin değiştirilmesini doğru bulmuyorum.”
“Bir seçim var ve adaylardan biri seçim yerinin değiştirilmesini istiyor. Peki bunun sonucunda yapılacak ekstra harcama kimin cebinden çıkacak? Sonuçta burası hepimizin odası. Odanın kaynakları da hepimizin ortak emeğiyle var oluyor. Gereksiz yere yapılacak her harcama, dolaylı olarak biz üyelere ekstra bir maddi yük değil mi? 
Piri Reis üniversitesi odamızın göz bebeği.... Bizim odamız, bizim emeğimiz, bizim kaynaklarımız… Bu nedenle atılacak her adımın, yapılacak her harcamanın “odaya getirdigi ilave  değil, odamızın ve üyelerimizin ortak menfaati gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğine inanıyorum.”
“Piri Reis Üniversitesi neden seçim yeri olmaktan çıkarıldı? İtiraz edenlerin amacı neydi? Oy kullanacak üyelerin önemli bir bölümü Tuzla ve Yalova’da çalışırken, insanları bir oy için neden Haliç Kongre Merkezi’ne gitmek zorunda bıraktınız? Tuzla bizim için gayet makul bir yerdi. Oylarımızı kullanıp işlerimize dönecektik. Seçim yerinin değiştirilmesinin gerekçesini ve üyelere getireceği ek yükü açıklayın.”

Bu konuda  “Yunanistan denizcilik sektörünün bu köklü kurumunda seçim süreçlerinin sakin ve rekabetten uzak geçmesinin temel nedenleri konusunda şöyle bir yorum yapılıyor;
Uzlaşı Geleneği: Oda yönetim kurulu, farklı gemi sahipleri birliklerinin (Armatörler Birliği, Kısa Mesafe Deniz Taşımacılığı Birliği vb.) temsilcilerinden oluşur. Seçimlerde adaylar genellikle arka planda sağlanan geniş bir mutabakat sonucunda belirlenir. 
Sorunsuz Devir Teslimleri: Yakın geçmişteki başkanlık değişimleri bu geleneği net bir şekilde göstermektedir. Örneğin, uzun süre başkanlık yapan Dr. George Pateras’ın Ocak 2025'te kişisel nedenlerle istifa etmesinin ardından, yerine George Alexandratos herhangi bir iç çekişme yaşanmadan oy birliğiyle seçilmiştir. 
İstikrarlı Seçim Dönemleri: Şubat 2026'da yapılan ve yönetim kurulu üyelerinin yarısının yenilendiği olağan seçimlerin hemen ardından gerçekleştirilen oylamada da mevcut başkan George Alexandratos, tam bir uyum ve ortak iradeyle yeniden başkanlığa getirilmiştir. 
Özetle, siyasi veya agresif ticari seçimlerin aksine, Yunan Deniz Ticaret Odası başkanlık seçimleri çatışmacı bir rekabete değil, sektörün ortak menfaatlerini korumayı amaçlayan ortak akıl ve kurumsal devamlılık esasına dayanmaktadır. 

Hollanda Deniz Ticaret Odası veya resmî adıyla Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) (Kraliyet Hollandalı Armatörler Birliği) genel başkanlık seçimlerinde, rekabete dayalı siyasi suçlamalar, yolsuzluk skandalları veya hile iddiaları gibi kayda geçmiş dikkate değer bir olay yaşanmamıştır.
Rekabet  değil, ortak akıl mantığı esas alınıyor
Şöyle bir yorumlama yapılmış; Hollanda Deniz Ticaret Odası (KVNR) genel başkan seçimleri siyasi anlamda rekabete dayalı halka açık bir yarış değil, kurumsal bir mutabakat ve atama sürecine dayanmaktadır. 
Türkiye'deki İMEAK Deniz Ticaret Odası gibi çok adaylı ve yoğun kulis yarışlarının aksine, KVNR yönetim modeli sektörel temsil ve işbirliği odaklıdır: 
Yönetim Kurulu Seçimi: KVNR'nin en yüksek karar organı, üyelerin filo büyüklüklerine göre oy ağırlığına sahip olduğu Genel Kurul'dur. Genel Kurul en fazla 14 üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu seçer. 
Başkanın Belirlenmesi: Genel başkan (President/Chairman) halka açık ya da çok adaylı agresif bir seçim kampanyasıyla değil, bu 14 kişilik Yönetim Kurulu'nun kendi içinde yaptığı seçim ve mutabakatla belirlenir. 
Kurumsal Süreklilik: Genellikle başkan yardımcılığı görevini yürüten kıdemli bir sektör temsilcisinin, mevcut başkanın görevi devretmesiyle yönetimi devralması şeklinde bir geçiş süreci izlenir. Örneğin, Mayıs 2024'te görev süresi dolan Jan Valkier'in yerine başkan yardımcısı olan Theo Klimp kurumsal bir geçiş planlamasıyla genel başkan olarak atanmıştır. 
Özetle süreç, dışarıdan adayların yarıştığı çekişmeli bir "rekabetten" ziyade, Hollanda denizcilik sektörünün önde gelen armatörlerinin ortak bir isim üzerinde uzlaşmaya varması mantığıyla işler. 

İngiliz Deniz Ticaret Odası (UK Chamber of Shipping) başkanlık seçimlerinde geleneksel olarak büyük ve doğrudan rekabete dayalı çekişmeler yaşanmamaktadır.
Kurumun yönetim kültürü ve seçim sistemi, kamuoyuna yansıyan siyasi veya agresif bir rekabetten ziyade istişare, konsensüs (ortak uzlaşı) ve nöbetleşe devir esasına dayanır. 
İngiliz Deniz Ticaret Odası'ndaki başkanlık süreçlerinin işleyişi ve rekabet yapısı “Konsensüs ve Teamül Kültürü” ne dayalıdır.
Oda bünyesinde başkanlık seçimi genellikle yıllık genel kurulda (AGM) gerçekleştirilir. Ancak bu genel kurullara gelinmeden önce, sektörün önde gelen figürleri ve yönetim kurulu (General Council) kendi içinde uzun istişareler yürütür. Genellikle bir dönem sonrasının başkanı, önceden Başkan Yardımcısı (Vice-President) olarak seçilir ve bir nevi "başkan adayı olarak" hazırlanır. Görev süresi bittiğinde başkan yardımcısı, uzlaşıyla başkanlık koltuğunu devralır.
Türkiye’de Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkan  Yardımcısı, bu teamüle göre başkan adayıdır .UK Chamber of Shipping örneğinde  son yıllardaki geçişlerde Graham Westgarth'ın görevi John Denholm'dan devralması, ardından görevin JB Rae-Smith'e ve 2026 yılında da Karrie Trauth'a geçmesi hep bu planlı ve uzlaşmacı teamülün birer parçası olmuştur. 

Sektörel Denge Rekabeti
Yapılan bir yorumdan da bir bölümü alıntıladım; “Oda içinde sandığa yansıyan hırslı bir siyasi yarış olmasa da perde arkasında sektörel lobilerin ve şirketlerin ağırlığı üzerine kurulu tatlı bir rekabet hep var olmuştur. İngiliz denizcilik sektöründeki kurum politikasında kendi alt sektörlerinin (enerji taşımacılığı, feribotçuluk, kuru yük vb.) önceliklerinin savunulması için yönetim kurulunda güçlü temsil edilmek isterler. Rekabet, adayın kişiliğinden ziyade bu sektörel dengelerin belirlenmesi aşamasında yaşanır. Ancak bu çekişme  Deniz Ticaret Odası başkanlık seçimine yansıtılmamaktadır.Türkiye'deki Deniz Ticaret Odası seçimleri, İngiltere'dekinin aksine çok ciddi ve rekabete dayalı büyük çekişmelere sahne olmaktadır.  İngiltere'de sistem uzlaşı ve önceden belirlenmiş bir sıra dâhilinde olaysız ilerlerken, Türkiye'deki deniz ticaret odası seçimlerinde tam anlamıyla rekabete dayalı sert çekişmeler yaşanmaktadır.

Hansa News’de Almanya’da temel deniz ticaret resmi kurumu Alman deniz ticaretini temsil eden en büyük çatı kuruluşu olarak  Alman Armatörler Birliği (Verband Deutscher Reeder - VDR) verilmekte ve  şöyle bir değerlendime yapılmakta; “Verband Deutscher Freeder- VDR genel seçimleri ve yönetim kurulu başkanlığı (Präsident) seçimlerinde geçmiş yıllarda alışılmışın dışında, sert bir siyasi rekabet veya kamuoyuna yansıyan büyük bir yarış yaşanmamıştır. 
Kurumun seçim geleneği “Uzlaşı Kültürü (Konsens)”dayanmaktadır.  VDR bünyesinde başkanlık seçimleri genellikle kapalı kapılar ardında, ülkenin önde gelen büyük denizcilik ve armatörlük firmalarının (Peter Döhle, Hapag-Lloyd vb.) mutabakatıyla yürütülür. Adaylar önceden belirlenir ve yönetim kurulu tek bir isim üzerinde uzlaşarak seçime gider. 
Birliğin 114 yıllık tarihindeki ilk kadın başkanı olan Dr. Gaby Bornheim, 2021 yılında görevi Kaptan Alfred Hartmann'dan devralırken herhangi bir rekabetçi liste yarışı olmadan uzlaşıyla seçilmiştir. Bornheim, Aralık 2024'teki seçimlerde de yine tek aday olarak yönetim kurulu tarafından 2027 yılına kadar güven tazelemiştir. 
Shipping  Austraila’da şöyle bir haber/yorum mevcut;  “Avustralya Deniz Ticaret Odası'nda başkanlık seçimleri çekişmeli genel kurul yarışları şeklinde değil, sektör devlerinin kendi aralarında belirlediği düzenli kurumsal rotasyonlar ve atamalar vasıtasıyla pürüzsüz bir şekilde gerçekleştirilir.Görülen o dur ki, bu ülkelerde deniz ticaret dünyasının temel uzlaşı kültürü gelecekte Türk deniz ticaret toplumu kültürel yapılanması adına da değerlendirmeye alınmayı gerekli kılmaktadır.
                                                                       ****