1.dünya savasında cepheler
23 Mayıs 2026, Cumartesi 18:18
SORU 1-BİRİNCİ DÜNYA HARBİNDE SAVAŞTIĞIMIZ CEPHELERİ YAZINIZ ?
Bizim zamanımızda Tarih öğretmenimiz imtihanda -Birinci Dünya Harbinde savaştığımız cephelerin adlarını yazınız? Diye sorar,bilmeyenler sınıf geçemezdi .
On dört cephe adını yazmak gerekiyordu. Günümüzde bu isimleri sayabilen çok azalmıştır.En fazla Çanakkale,Sarıkamış ve Irak Kûtü’l-Amâre adları hatırlanır. Diğer cephe isimleri bilinmez.Anma törenleri Çanakkale ağırlıklı olarak yapıldığını gördüğünüzde
“Benim dedem Trablusgarp’da şehit düşmüş anılmayı hak etmiyor mu ?” Sorusunu kendinize sorarsınız . İlgililerden hayal kırıklığı ve üzüntü yaratmayan bir cevap almanız da mümkün değildir.
Son yirmi yılda yapılan tarih araştırmaları bilinmeyen cephelerin varlığını ortaya çıkarmıştır.
1-Dedesi Sarıkamış şehidi olan Prof.Dr.Bingür Sözmez’in yogun çalışmaları ile Sarıkamış Cephesi ...
2-Birinci Dünya Savaşının şartlarının açılmasını zorunlu kıldığı .Gence ve Bakü’yü işgalden kurtaran Kafkas İslam Ordusu Cephesi . .
3-Sualtı tarih araştırmacısı Mustafa Aydemir’in dünyada ilk uçak gemisi batırma şerefinin Türk topçusuna ait olduğunu ortaya koyduğu , Topcu Yzb.Mustafa Ertuğrul Bataryasıyla taçlanan Antalya Cephesi. .
4- Necmi ÜLKER Askeri Tarih seminerinde sunduğu “İzmir Sancakkalesi ve şehitliği” tebliği ile İzmir’de 1656 yılında inşa edilmiş Sancakkale’nin varlığı ve Yenikale Şehitliği ile İzmir Sancakkale Cephesi varlığı ortaya çıkmıştır..
1-Bingür Sönmez hocamızın gayretleriyle Sarıkamış Dayanışma Grubu kurulmuş 2003 yılında Gönüllü arkadaşlarıyla başlattığı Sarıkamış Şehitlerini Anma Yürüyüşleri kurumsallaşmış tüm ülkeye mal olmuş, Sarıkamış Deniz Şehitleri için de Anma törenleri düzenlenmeye başlamıştır.
Konunun önemini anlatan 880 sayfalık SARIKAMIŞ-KAFKAS CEPHESİ eseri yazılmıştır. Sarıkamış Şehitleri Devlet töreni düzeyi ile anılmaktadır.
2-Savaş devam ederken durumu değerlendiren Enver Paşa Azerbaycan Cumhuriyetinin kuruluşunun temellerini atan yeni bir cepheyi açtırarak Kafkas İslam Ordusunu kurdurmuş . Kafkas Cephesiyle birlikte Sarıkamış Cephesinin varlığı da ortaya çıkmıştır.
3-Mustafa Aydemir’in 1997 yılında su altında gördüğü bir batık ve devamında bulduğu iki batık Birinci Dünya Savaşının unutulmuş Antalya Cephesinin varlığını ortaya çıkarmıştır..
Mustafa Aydemir ,Antalya Cephesinin tarihini yazdığı “Ben bir Türk Zabitiyim Batıktan çıkan kahraman Topcu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul (Aker) eserinde “
O Dört küçük topu ve kocaman yüreğiyle İngilizlerin dev uçak gemisi Ben My Chree’yi Meis’de sulara gömmüş,bir diğerini savaş dışı bırakmış,Çok sayıda irili ufaklı tekneyi ve Fransız topcu bataryalarını top ateşi ile yakmış.Akdeniz sahillerimizde ölüm kusan Fransız gemileri Paris II ve Alexandra’yı Kemer’de batırmıştır” .
Yerel ve Askeri yönetimler bu tarihi olayı sahiplenmiş Kaş Belediyesi ,Muratpaşa Belediyesi,Antalya Ticaret Odası,Kemer Kaymakamlığı,Deniz Kuvvetleri Birlikleri, Antalya Jandarma Komutanlığı emrinde Komandolar “Topcu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul (Aker) ve Arkadaşları için Anma Etkinlikleri düzenlemeye başlamıştır.
4-Celal Öcal’ın yazdığı “Birinci Dünya Savaşında İzmir Savunması”, “Dünya Savaşından kurtuluşa İzmir ” kitapları, XVIII nci Türk Tarih Kongresinde sunduğu “103 yıldır bilmediğimiz gerçek İtilaf Donanmasının İzmir’i işgal girişimi” tebliği verdiği Konferanslar yazdığı makaleler ilgili makamlara sunduğu dilekçelerle Birinci Dünya savaşı döneminde İZMİR CEPHESİNİN varlığı ortaya çıkmıştır.
Bu gerçeği çok önemli bulan bir kısım Vakıf,Sendika ve Derneklerin katılımıyla SANCAKKALE Dayanışma Grubu kurulmuş 2021 yılından beri her 10 Mart’ta Yenikale Şehitliği önünde anma töreni başlamıştır.
Ancak İzmir Valiliğinin,TSK’nın törenlere hiçbir katkısı olmadığı gibi Sancakkale’yi Hünkar Camiini ziyarete izin verilmemekte,Devlet töreni yapılmamaktadır.
ı.
Birinci Dünya Savaşı döneminde kurulan 5nci Ordu’nun yetki alanı Çanakkale-İzmir-Antalya bölgelerini kapsıyordu.Savaş sadece Çanakkale ‘de olmadı ,İzmir Cephesi’nde,Antalya Cephesi’nde de gerçekleşti .İtilaf donanması Çanakkale deniz savaşından önce İzmir’de yenilgiye uğradı gemi kayıpları vermeye başlayınca geri çekilmek zorunda kaldı.
Bu sebeple Çanakkale Cephesi’nin Antalya ve İzmir cepheleriyle birlikte anılması gerekir .
Beşinci Ordu’nun 14ncü Kolordusu, 10ncü Fırka,Müstahkem Mevki Komutanlığı İzmir’de idi. 1656 yılından beri İzmir’i ve Türkiye’yi koruma görevini sürdüren Sancakkale Birinci Dünya Savaşı döneminde havadan ve denizden İzmir’i bombalayan İtilaf donanmasına karşı Türkiye’yi savundu. İngiliz monitörü M30,Okino ,Fransız Casablanca gemilerini kaybedince geri çekilmek zorunda kaldı .
Bu sebeple Çanakkale Cephesinin üç isim altında Antalya ve İzmir cepheleriyle birlikte anılması gerekiyordu..
Buna göre.
1-Avrupa Cephesi- A-Galiçya B- Romanya C-Makedonya .
2-Libya Cephesi
3-Hicaz –Asir-Yemen Cephesi
4-Suriye –Filistin-Sina Cephesi
5-İran Cephesi
6-Irak Cephesi Kut’ül-ammare
7-Sarıkamış-Kafkasya Cephesi .
Kafkas İslam Ordusu Gence-Bakü
8-Çanakkale Cephesi İzmir Cephesi,Antalya Cephesi.
Olarak bilinmesi gerekiyor.
Birinci Dünya Harbinde Türk ordusu birçok cephede Bulgaristan,Avusturya-Macarisyan ve Almanya askerleriyle kader birliği yaptı .Türk ordusu iç isyanlar ve bir kısın Ermenilerin,Arapların ihanetini yaşadı.
Birinci Dünya Savaşının 100 ncü yıldönümü dünya genelinde çok büyük etkinliklerle anıldı. .Bu törenlerin en düşündürücü olanı İngiliz ordusu için hizmet ederken ölen at ve eşeklerin profil resmi çizilerek anıldığı törendi
Devlet nezlinde sadece insanının hakkını teslim etmek yetmez, senin için canını vermiş hayvanları da anmak görevindir mesajı veren bu tören ibret verici olmuştur.. Büyük savaşta yük hayvanlarının da unutulmaması biz büyük devletiz unutmayız denilmiştir.
Türk tarihçileri yaptığı araştırmalarla ulaştıgı bilgilerin resmi kaynaklarda karşılığının bulunmadığını görürken infial duymaktadır.
10 Mart 1915’de Muin-i Zafer Bölüğü ,Işıldak Bölüğü şehitleri ,Urla Karantina Adası Mezarlığında iki,Menteş’te üç Mechul Türk askerinin,bir Alman subayının mezarı hakkında resmi makamların tatmin edici cevabına ihtiyaç vardır.
Birinci Dünya Savaşından yenik olarak çıkmış olsak ta gençlerimize Türk devleti ,Türk vatanı için dedelerinin can verdiği cephelerin adlarını doğru öğretmek ve onlarında bilmelerini istemek zorundayız.
Bu öncelikle kadirşinastlık ve vefa saygı gereğidir.Türk milleti şehitlere hizmeti ibadet kabul eden inancın sahibidir.-Doğruyu bileceksin,doğru bilgi vereceksin bu konuda zaaf kabul etmiyoruz cevap bekliyoruz.
Yakınçağ tarihini anlatan kitaplarda müfredatta cephelerimizin adlarının yazılı olduğunu görmek istiyoruz.
Türk Milli Eğitimi yeni ortaya çıkarttığımız cephelerle Türk Milletinin 1 nci Dünya Savaşında savaştığı cepheleri bilmek ve öğretmek zorundadır.
Birinci Dünya Harbinde savaştığımız cepheler arasına 1-İzmir Sancakkale Cephesini 2-Antalya Cephesini,3-Sarıkamış Cephesini 4-Kafkas İslam Ordusu Cephesini Saygı duruşuyla Selamlayarak ilave ediyoruz.
Birinci Dünya Savaşının 100 ncü yılı hatırasına hazırladığımız çok özel tabloyu paylaşıyoruz.Savaş verdiğimiz cephelerin harp madalyasıyla ödüllendirildiğini gösteren dönemin bir dergisinde yer alan kompozisyonla süslü çerçeveletip duvara asılacak güzellik ve değerde iftihar levhasında “Türk Devleti ve Türk ordusu yanında mücadele edenleri Saygı,Şükran ve rahmetle “ anıyoruz..
CELAL ÖCAL




Yorum Yazın
E-posta hesabınız sitede yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişdir.