DÜNYANIN EN BÜYÜK GEMİ MAKETLERİ MÜZESİ

Dünyanın en büyük gemi maketleri müzesi 
Das Maritime Museum Hamburg
Yazan:Osman Öndeş   

Kültür ve sanat kavramında resim, heykel sanatları gibi, sanatı müzayedelerle sanatseverlere ulaştıran saygın müzayede evleri, aynı zamanda  sanatın ve kültür mirası eserlerin korunduğu ve sergilendiği müzeleri de toplum belleğine yansıtmaktalar. Almanya'nın Hamburg şehrinin Hafen City semtinde bulunan Das Maritime Museum- Uluslar arası Denizcilik Müzesi bir  yayıncı ve  deniz sevdalısı ve Axel Springer AG’nin eski yönetim kurulu Başkanı  Peter Tamm’ın  ömrü boyunca bir araya getirdiği  40.000'den fazla öğe ve 57,200 büyük ve küçük ölçekli  gemi maketi,bir milyondan fazla fotoğraf, gemilerin inşaat planları, üniformalar ve denizcilik sanatlarından oluşan koleksiyonuna ev sahipliği yapan bir müzedir. Bu müze 2008 yılında eski bir depoda açıldı. 
Almanya’da  muhtelif koleksiyonların sergilendiği muhtelif ölçekte  505 özel müze vardır ve yıllık ziyaretçi sayısı 3 Milyona yaklaşmıştır. Türkiye’de “İlkfer Denizcilik Müzesi” ve Lucien Arkas’ın İzmir’deki “Arkas Deniz Tarihi Merkezi”, Bodrum’da Emre Kunt’un “Kunt model Müzesi”, Rize’de Armatör Kemal Yardımcı’ya ait gemi eskilerinden oluşan  “Rize Denizcilik Müzesi” gibi minyatür müzeler dışında, Das Maritime Museum-Gemi Maketleri Müzesi  kavramında müzesi yoktur.

 
Das Maritime Museum- Uluslar arası Denizcilik Müzesi  Hamburg Parlamentosu’nun bağışladığı Hamburg Hafen City’deki antrepolardan birinde  bulunmaktadır. Bu müzedeki  Özel koleksiyon, 1934 yılında Axel Springer AG'nin eski yönetim kurulu başkanı Peter Tamm’ın çocukluk yıllarındaki merakı ile başlamıştır. Tamm'ın anlattığı üzere, ilk olay annesinin ona  bir  model gemisi sunmasıydı. 
Hafen City'deki açılıştan önceki yıllarda koleksiyon, "Wissenschaftliches Institut für Schifffahrts- und Marinegeschichte" (Akademik Denizcilik ve Denizcilik Tarihi Enstitüsü) olarak adlandırılıyordu ve Elbchaussee caddesindeki bir konakta bulunuyordu ve yalnızca randevuyla açılıyordu. 2004 yılında Hafen City mahallesinde yeni bir müze açılması için Peter Tamm’ın koleksiyonlarını  bağışlaması Hamburg Parlamentosu’nda heyecanla ve takdirle karşılandı  ve  oybirliğiyle onayladı; Müze, 25 Haziran 2008'de Almanya Cumhurbaşkanı Horst Köhler tarafından açıldı.

 Peter Tamm şöyle demiştir; “Hayatım boyunca, ben, Peter Tamm, uluslararası denizcilik tarihi üzerine kapsamlı bir koleksiyon oluşturdum; amacım tarihi erişilebilir kılmak ve gelecek nesiller için korumaktı. Her sorumlu vatandaşın tarihi korumak, ondan ders çıkarmak ve geleceği şekillendirmeye yardımcı olmak için tarihi süreçleri anlamakla yükümlü olduğuna derinden inanıyorum. 
Ben, Peter Tamm, gelecek nesillere denizciliğe olan tutkuyu aşılamak ve bunun dünya nüfusunun refahı için önemini göstermek amacıyla "Peter Tamm Sr. Vakfı"nı kurdum. Amacım, belgeler aracılığıyla tarihi somutlaştırmaya, bilimsel araştırmaları kolaylaştırmaya ve sanatı ve kültürü bir ulusun tarihsel vicdanı olarak korumaya, onlardan siyasi akımlardan ve zamanın geçici taleplerinden bağımsız olarak öğrenmeye yardımcı olmaktır."
Peter Tamm bir zamanlar Axel Springer'ın en güçlü yöneticisiydi. Doğum tarihi 12 Mayıs 1928'dir. Denizcilik kökleri ve gelenekleri 17. yüzyıla kadar uzanan, deniz kaptanları ve gemicilik şirketi sahiplerinden oluşan bir Hamburg ailesinden geliyordu. Tamm'ın sigorta satıcısı olan babası, çocuğunu sık sık limana götürürdü; burada Peter, tüm duyularıyla sesleri ve kokuları, ayrıca renkli koşuşturmayı içine çekerdi. Beşinci doğum gününde yelken eğitim gemisi “Gorch Fock”un denize indirilmesine katıldı. Çocukluğundan itibaren denizcilik konuları da koleksiyonerlik tutkusunun odağındaydı.. Tamm 1948'de eğitimini finanse edecek bir iş ararken, Axel Springer'in geniş çapta duyurulan yeni bir günlük gazete kurma niyetiyle karşılaştı. Hamburg'un ünlü yolcu gemilerinin nerede olduğu ve akıbetleriyle ilgili bir dizinin ilginç olabileceğini düşündü. Konuyla ilgili pek çok belge ve fotoğraf vardı. Bunlardan  on fotoğraf seçti, her biri için kısa bir metin yazdı ve bu fotoğrafları yazı işleri ofisindeki yönetici editör Otto Siemer'e kendini tanıtmak için kullandı. Böylece Deniz Ticareti sayfasında serbest muhabir olarak işe girdi ve dizisi bir yıl boyunca yayınlandı. 

1959'dan sonraki yıllarda “Berliner Morgenpost” ve “Berliner Zeitung.” un Yayın Yönetmeni olarak görevlendirildi. Eşi Bayan Ursula ile birlikte Berlin'e taşınan 32 yaşındaki Peter Tamm, Axel Springer Verlag’da  21 yılını tek İcra Kurulu üyesi ve CEO olarak geçirdiği 43 yılın ardından 11 Temmuz 1991'de veda etti.  29 Aralık 2016’da Hamburg’da vefat etmiştir.  
Müzenin kurucusu Peter Tamm   ve Stiftung Vakfı'dır. Müze, Hamburg limanındaki Speicherstadt'ta (Antrepolar  bölgesi) yer almaktadır. Bina, Hamburg Senatosu tarafından 99 yıllığına bedelsiz olarak Vakfa kiralanmış ve binanın yeniden düzenlenmesi, Hamburg şehrinden alınan 30 milyon Euro tutarındaki hibe ile desteklenmiştir. 

 Eşi Ursula Tamm, Temmuz  2024’de Hapag Lloyd’un desteklediği bir lansman’a ait  Hamburg Uluslararası Denizcilik Müzesi'ndeki törende etkinlikte torunları  Constantin ve Antonia ile birlikte isim annesi  olarak yeraldı.  

Müzenin Mimarisi
Müze’nin bulunduğu tahsisli bina Kaispeicher B Rıhtım antreposudur ve kullanılmamaktaydı. Mimarlar Bernhard Georg Hanssen ve Wilhelm Emil Meerwein tarafından 1878 ve 1879'da inşa edilen, Hamburg'daki en eski korunmuş bir antrepo idi. Ahşap ve çelik sütunlardan oluşan destekleyici bir yapı ile inşa edilmiş olup, tuğladan yapılmış dış duvarlar da binayı desteklemektedir. Neo-Gotik tarzda tasarlanmıştır. 
Tahıl asansörü ve paketlenmiş ürünler için zemin depolaması kombinasyonu olarak inşa edilmiş ve kullanılmıştır. 1890 yılında Hamburg şehri  parlamentosu, Kaispeicher B olarak anılan depoyu satın almış ve kent kültürü ve mimari tarihi adına koruma altına almıştır. 2000 yılında kültürel miras binası olarak listelenmiş ancak 2003 yılı sonuna kadar eşya deposu olarak kullanılmıştır.Müze bir süre tadilattan sonra 2008 yılında ziyarete açılmıştır. Mirjana Marcovic (MRLV Architekten) yenilemeleri planlamış ve bu tasarımı  ile Architekten- und Ingenieurverein Hamburg  ödülüne layık görülmüştür. 

İç dekorasyonu ve süslemeler
Müzedeki gemi maketleri başta olmak üzere tüm koleksiyon ağırlıklı olarak Peter Tamm'ın özel koleksiyonundan örnekler içermektedir. Müzede  ayrıca deniz veya deniz temalı tablolar, balina kemiğinden veya fildişinden yapılmış gemi maketleri, silahlar, üniformalar ve süslemeler yer almaktadır. Müze’de  Alman kaşif Arved Fuchs'un, Sir Ernest Shackleton'un İmparatorluk Trans-Antarktik Keşif Gezisi'ndeki küçük cankurtaran botu James Caird'in reprodüksiyonu da sergilenmektedir.  Müzenin arşivinde ayrıca Trafalgar Savaşı'ndaki zaferiyle ünlü Lord Horatio Nelson’ın 47 orijinal mektubu ve 15.000 yolcu gemisi menüsü de bulunaktadır.  

Das Maritime Museum Hamburg,   10 kat ve12.000 metre karelik bir toplam mekanda  sergilemenin yapıldığı, dünyanın en büyük gemi maketleri müzesi olmaktadır.Müzede ayrıca çoğu antika özelliğinde 100.000  denizcilik ve denizcilik tarihi konulu kitap koleksiyonu bulunmaktadır.

 
 2008’den günümüze Das Maritime Museum
Müze, 2008 yılında ilk kez Deutsche Stiftung Denkmalschutz'un sponsorluğunda ülke çapında düzenlenen ve kültürel miras alanlarını halka açan Tag des offenen Denkmals etkinliğine katılmış ve  açıldığından itibaren bir yıl boyunca müzeyi  100.000 kişi  ziyaret etmiştir.Yıllar içinde yıllık ziyaretçi sayısı 300.000’i geçmiştir. 

 
Denizcilik Tarihinin 3000 yılı 
Hamburg Uluslararası Denizcilik Müzesi’nin 9.cu katında  3000 yıllık denizcilik tarihi, değerli sergiler, gemi modelleri ve tablolar sergilenmektedir. Buradaki anlatımda; 3000 yıllık denizcilik tarihine yolculuk başlamakta ve gemi maketlerinden oluşan modeller denizcilikteki çeşitli gelişmeleri göstermektedir.Müzede sergilenen en eski  örnek; Geesthacht yakınlarındaki Elbe'den gelen, en basit aletlerle oyulmuş binlerce yıllık bir ağaç gövdesidir. 
Tasarımcılar çalışmalarını gemi planları ve modellerine göre planlamaları ancak yüzyıllar sonra mümkün oldumuştur. Gnümüze ulaşan en eski belgelerden ikisi; 1650'lerden kalma bir İngiliz gemisinin blok modeli ve William Keltridge'in 1675'ten kalma el yazmasından çizimler bu müzede sergilenmektedir.Diğer katlardaki sergilerde; madalyalar ve üniformalar, ticari ve yolcu gemilerinin maketleri yanı sıra tanınmış deniz ressamlarının değerli tabloları da sergilenmektedir.

 
Dünyanın en büyük özel denizcilik koleksiyonu
Peter Tamm Koleksiyonu’dur.
Müzede;1.700 büyük gemi modeli, 1:1.250 ölçekte 55.000 minyatür model, 700 yağlıboya tablo, resim, çizim, grafik ve sulu boya tablo, 50.000 gemi  inşa planı,120.000 monografi ve toplu eser,2.000 film,1 milyondan fazla fotoğraf,2.000 gemi menüsü,100.000  denizcilik ve denizcilik tarihi konulu kitap,En büyük yolcu gemisi modeli: “Cap Arcona II”, ölçek 1:37,5, uzunluk: 5,4 m, En büyük yelkenli gemi modeli: “Wapen von Hamburg III”, ölçek 1:16, uzunluk: 4,3 m,En büyük gemi maketi: iki kişilik denizaltı, "Seehund" tipi, uzunluk: 12 m,En küçük gemi maketi: Yelkenli bot modeli, ölçek 1:1250, uzunluk: yakl. 5 mm.’dir. Sergilenen her model Almanca ve İngilizce etiketlerle anlatılmıştır.

 
Müze ayrıca ziyaretçilere, gemi maketleriyle sunulan bu denizcilik yaşamında modellendiğini gördükleri sayısız gemiyi kullanan denizcilerin hayatlarına da bir bakış sunmakta, gemi kıyafetleri, şapkalar, madalyalar, hafif silahlar ve daha fazlası dördüncü güvertede sergilenmektedir. Cilalı ahşap zemini ve ahşapla kaplanmış kirişleri olan sekizinci güverte, 200'den fazla denizcilik tablosundan oluşan muhteşem bir koleksiyon sergiliyor. Çoğunluk, Willem van de Velde'nin 1672 tarihli İngiliz hat gemilerinin güzel bir tasviri de dahil olmak üzere yelkenli gemileri tasvir etmektedir. 

                                               ****