EMRE KUNT MODEL MÜZESİ

İnşa adı “Trocadero” olan Bandırma Vapuru’na ait  teknik çizimler,
Emre Kunt Model Müzesi arşivinde.
Yazan:Osman Öndeş 

Türkiye'nin duayen ve saygın gemi model ustalarından biri olan Süleyman Alper, Y.Mimar Emre Kunt’un Bodrum’da kişisel çabalarıyla kurmuş olduğu “Kunt Model Müzesi”nde yıllarca çalıştı ve  çizimler gerçekleştirdi. Türk denizcilik tarihine geçmiş ikonik gemilerin aslına uygun planlarını çizmiş ve modellerini üretmiş olan Süleyman Alper,Mustafa Kemal Atatürk’ü İstanbul’dan  Samsun’a götüren Bandırma Vapuru modeli ile altın madalya kazandı. Ayrıca Atatürk'ün ünlü Savarona Yatı, Barbaros, Hamidiye, Mecidiye ve Nusret Mayın Gemisi gibi tarihi gemilerin aslına sadık modellerini hazırladı.Y. Mimar Emre Kunt ile birlikte uzun yıllar çalışarak Türk deniz tarihindeki gemilerin plan eksikliğini giderecek çizimler yaptı. Hazırladığı nadide maket ve modeller, başta Rahmi M. Koç Müzesi ve İstanbul Deniz Müzesi olmak üzere önemli koleksiyonlarda yer almaktadır.
GMD- Gemi Modelcileri ve Gemi Sevenler Derneği üyesi duayen gemi modelcilerinden ve Gemi modelciliği camiasının seçkin  isimlerinden olan Süleyman Alper, 9 Temmuz 2021 tarihinde 78 yaşındayken Muğla'nın Bodrum ilçesinde vefat etti. Cenazesi 10 Temmuz 2021 Cumartesi Bodrum Umurca Camisi’nde kılınan  öğle namazından sonra Bitez Mezarlığı'nda toprağa verildi. 

Kunt Model Müzesi’nin yaratıcısı
Y.Mimar Emre Kunt
 

Emre Kunt,  kurucusu olduğu Bodrum’daki “Kunt Maket Müzesi” nde. Kaynak: Görkem Baygın-Emre Kunt Model Müzesi: Hem her model,hem de herkes için bir rol model” Highlights Sayı:8, 5 Mayıs 2026. 

Alman Lisesi’nden ve 1969’da Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nden mezun olan Emre Kunt sonrasında Avusturya’da Şehircilik İhtisası yaptı. 1984’e kadar İstanbul’daki bürosunda çalışmalarını devam ettirdikten sonra 1984 yılında Bodrum’a yerleşti.
“O zamanlarda Bodrum yeni gelişmekte olan bir yerdi. İstanbul’un problemlerinden kaçmak ve daha mimarca çalışabilmek için Bodrum’u seçtim.” diyen Erme Kunt Havaalanı’nın yapımına yakın bir tarihte Bodru’un kılık değiştirmeye başladığını ve süratle İstanbul’un tatil beldesi haline dönüştüğünü belirterek yaşamını şöyle anlattı; “Çünkü Bodrum’da geçici konaklama ve turistik amaçlar için yapılan tipik Bodrum yapıları yerine daha büyük evlere daha çeşitli mimari arayışlara gereksinim duyuldu. Ben de bu ihtiyaçlara cevap verecek tasarımlara öncelik verdim.
İstanbul’da yaşadığım zamanlarda. O zaman Bodrum’da marina yoktu. Bu nedenle genelde teknemi Kuşadası’nda bırakırdım. Geldiğim zaman Antalya’ya kadar giderdim. 35 sene olmuştur.. O yıllarda kendi teknemi yaptım, İstanbul’da kullandım. Fransız tekneler çıkınca onlardan almaya başladım. Daha sonra 3 tekne daha yaptım.

 
35 sene yelkenli kullandım. Yelkenliyle çok seyir yaptık. Sonra sıkıcı oldu, motor yata döndüm. Sebebi güneşin altında bir tentenin altında kalıyorsun? Motoryatlar ev gibi, bütün yazımı orada geçiriyorum. En son Adriyatik Denizi’nde seyir yaptık. Genelde Yunan adaları taraflarında oluyorum. Çocukluğumdan beri marangoza gider, tahta kestirir maket yaparım. Babam da yelkenli modelleri yapardı. Dedem yazılar yazardı. Yani bu tutku ve merak aileden geliyor. İstanbul’da 18 yaşımdan beri maketçilik yapıyordum, sonra bilimsel maketçiliğe döndüm. 

Güzel Sanatlar Devlet Akademisi’nde heykel, resim ve fotoğrafçılıkla ilgileniyorduk, yani güzel sanatlara dair her şeyi iç içe yaşıyorduk. Bu tutku  yaşamımı çok etkilemiştir. Bir de Alman Lisesi’nde okuduğum için Alman sistematiği,mükemmeliyetçiliği  vardır bende. 
Meydana getirilen gemiler ve benzer modeller ile tarihinde kaybolmuş değerleri görselleştiriyorsun, bunların tanıtımını yapıyorsun. Şimdi bunların ismini duyan var, bilen var, bilmeyen var. Anlayan var, anlamayan var. Ama görünce herkes takdir ediyor!
Bir de bunları yapmadan önce, 3-4 sene planlarıyla uğraşıyoruz. Çoğunun planını biz hazırladık. Osmanlı gemilerinin planları hiç yoktu. Bütün incelemeleri kendimiz yapmak zorunda kaldık. Amerika’dan planlar getirdik, Almanya’dan, İngiltere’den  planlar getirdik. Daha açık deyimi ile yalvardık yakardık… Bu konuda çok zorluk çektim.
Benim bu çalışmalarım  bir tutkudur ve senelerdir bir profesyonellik haline gelmiştir.. Ben eve gittiğimde masanın başına otururum, gidip laklak etmem kahvelerde falan. Çünkü hep kafamda yapacağım şeyler var.

 
Günümüzde önemli değişimler yaşıyoruz.
Modelcilik artık el yapımından çıkıyor ve 3D modellemeye geçiliyor. Yani makinaya geçiliyor. Bizim gibi, oturup eliyle bu işlerle uğraşacak insan azalıyor. Hâlâ var ama az. Çünkü bu bir imkân meselesi, biraz da yer meselesi. Çalışacak bir alanının olması lazım. Masayı olduğun gibi bırakman lazım. Herkesin de böyle bir imkânı olmuyor.
Kütüphanem çok zengindir, sırf bu alanda 3 bin 700 özel teknik kitabım var. Böyle bir alan oluşturmak için çok güzel projeler çizdim. Eğitim amaçlı atölye kuracaktım, ancak Belediye tarafından böyle bir yer sağlanmadı! Ama buraya gelen meraklılara öğretiyoruz.
Son senelerdir müzemizde öğrencilere imkan yaratıyorum. Onlara bu sanatı aşılamaya çalışıyorum.. Hepsinin de ilgisini çekiyor. “Biz de bunu yapacağız” diye ailelerine tutturuyorlar.

Kunt Model Maket Müzesi’ni nasıl kurdum 
Yıllar içinde  maketlerin  sayısı çok arttı ve bunların evimizde muhafaza edilmesi, eve sığmaz hale gelince ofisimde müzeyi kurdum.. Çok değerli bir kütüphane tesis ettim. Sürekli inceleme yaptığımdan dolayı Bu eserlerin  yarısından fazlası da evimde. Uluslar arası ortamda  model yarışmaları yapılıyor. Biz bunların hemen hepisine katılıyoruz. Aslında İstanbul ile başladı ödüller. İstanbul’da yaşadığım yıllarda üyesi olduğum  modelcilik derneğimizde sanatçılarla çeşitli yarışmalar yapardık. Fakat sonra çoğu değerimizi kaybettik ve o zamana kadar Deniz Kuvvetleri’nin himayesinde olan bu dernek kapandı. 

 
 
Süleyman Alper,   Clyde Built Ships- Caledon Shipbuilding & Engineering Co.Ltd. Caledon Tersanesi’nde 1989 yılında inşa edilmiş olan  Trocadero (Bandrıma) vapuru endazesi çizimlerini yaptı. Bu çizimler Emre Kunt Model Müzesi  envanterinde yeralmaktadır.

Aramızdan ayrılan çok kıymetli modelcilerimiz var. Maalesef bazı çok kıymetli modelci sanatkar arkadaşlarımızı kaybettik… Bu dostlarımızdan biri  dünya çapında bir modelci olan Süleyman Alper.. En meşhur gemileri o yaptı. Atatürk’ü Samsun’a götüren Bandırma Vapuru onun eseridir ve altın madalya kazanmıştır. Barbaros, Hamidiye, Mecidiye Nusret Mayın Gemisi gibi çok model kazandırdı. Ayrıca  Rahmi Koç ile de çok iş yaptık. Haliç’teki müzedeki gemileri falan çizdim. Türkiye’deki “Buharlı Lokomotifler” kitabını birlikte bastık. Şu an yaşayan bir atölyem var. Orada Bülent Çavuşoğlu  çalışıyor. 
Minyatürleri yapmaktan çok zevk alıyorum o yüzden gemi işini bıraktım. Mesela resimli roman kahramanlarının, figürlerinin tüm detaylarını yapmak için, ilk öncelikle oturup onların hayatını çalışıyorum, çizimlerini yapıyorum ve iyice benimsiyorum. Müzenin bir bölümünde yaşatmak istedim bunları. Pandemide oturup Osmanlı Mahallesi yapmıştım. Bir kış boyunca 20-25 maket model  yapabiliyorum. 

Makaleme Lloyd’s  Register’den özet bir bölüm eklemek istiyorum.
İngiliz tersanelerinde inşa edilmiş olan Buharlı ticaret gemilerinin teknik resimleri de ilgili vakıflarda, British Maritime Museum’da  muhafaza edilmektedir. Dünya deniz ticaret tarihi adına XVIII. Yüzyıldan buyana   her sene yayınlanan Lloyd’s Register yıllıkları inanılması zor bir arşivi meydana getirmektedir. Özellikle XIX. yüzyıl sonu ile XX. yüzyıl başında yayımlanan Lloyd’s Register   yıllıklarının baştaraf sayfalarında, teknik kurallar, “Instructions to Surveyors” ve gemi tiplerini açıklayan çizimli anlatımlar yeralmıştır. Bu sayfalarda “Ticaret Gemilerinin Gövde Tipleri” gövde şekli, güverte düzeni ve kullanım amacına göre sınıflandırılıyordu. Özellikle Well-decked vessel, vasatta alçak “well deck”, baş ve kıçta yükseltilmiş güverteleri olan yük gemileri tipleri idi. Bir başka gemi tipi ise “Three-island type steamer” olarak adlandırılmıştı ve bu gemilerde; Baş kasara, orta köprü bloğu ve kıç kasaradan oluşuyorlardı.
Lloyd’s Register’in ticaret gemileri inşa tersaneleri için saptadığı endazeler “Raised quarter deck vessel” , “Turret deck ship” , “Shelter deck vessel” olarak sınıflandırıldığından gemilerin teknik çizimleri hakkında çok daha geniş bilgi edinmek mümkün olabilmektedir.
Lloyd’s Register yıllıklarında “Sketches Illustrating the Different Types of Vessels Classed in the Register Book” teknik eskizler yeralmaktadır. Makeleme aktardığım sayfa, LR 1909 yıllığından alınmıştır ve bu tanımlar o yıllardaki gemi inşa sanayindeki  terminolojinin örneğidir. Y.Mimar Emre Kunt’un Türkiye’de sadece kendi çabalarıyla “Kunt Model Müzesi”nin özünde böyle bir saygı ve hayranlık yaşamaktadır. Umarım bundan ilgili kurumlar tarafından teşekkürlerle fark edilecektir! 

Kunt Model Müzesi Kütüphanesi’ndeki yayınlar
Kunt Model Müzesi  Kütüphanesi diyeceğim koleksiyonunda saptayabildiğim üzere 160 kadar çok kıymetli eserler bulunmaktadır. Bunlardan bazları;Traditional Sailing Skills for Classic Boats,Flags at Sea, Anchors / An Illustrated History,Le Vaisseau de 74 Canons, Golette – Annexe De L’Ecole Navale, Le Sphinx – Corvette A Vapeur, Pl – Le Protecteur, PL – L’Astrolabe – Corvette De 380 Tx, PL – La Reale De France, PL – La Flore Dite Amricaine, PL – GLORIE – Fregate De 900 Che, Viking Longship (New Vanguard), Tudor Warships (2) / New Vanguard, Ancient Greek Warship: 500–322 BC /New Vanguard,U-boats of the Kaiser’s Navy / New Vanguard, Kriegsmarine U-boats 1939–45 (2) / New Vanguard, Kriegsmarine U-boats 1939–45 (1) / New Vanguard, Kriegsmarine Coastal Forces / New Vanguard, German Pocket Battleships 1939–45 / New Vanguard, German Light Cruisers 1939–45 / New Vanguard, German Heavy Cruisers 1939–45 / New Vanguard, German E-boats 1939–45 / New Vanguard, German Destroyers 1939–45 / New Vanguard, German Battleships 1939–45 / New Vanguard, German Battlecruisers 1914–18 / New Vanguard, US Submarines 1941-45 / New Vanguard, US Cruisers 1883–1904 / New Vanguard, Ships of the American Revolutionary Navy / New Vanguard,Imperial Japanse Navy Submarines 1941-45 / New Vanguard, Conway Heavy Frigate, Conway First Frigate, Conway Essex, Conway Cristopher Columbus, Conway Constution, Conway Bounty,Conway Bomb Vessel, Conway Bismark, Conway Bellona, Conway Alert, Conway 2 Victory, Ansiklopedi Jane Battleship, Ansiklopedi Battleships And Battlecruisers, Ansiklopedi Sailing Savy List,Ansiklopedi Lenscyclopedie Des Bateaux, Ansiklopedi - Historie des bateaux..gibi  160 eserden oluşmakta. 
Bu makalemi çalışırken, Kunt Model Müzesi Kütüphanesine çok daha başka eserler kazandırılmış  olabilir diye düşünüyorum. Örneğin; Kaptan Oktay Sönmez’in İş Kültür Yayınları’ndan neşredilmiş olan “Ufkun Ötesinde Kayboldular” eseri,  Eser Tutel ’in İletişim Yayınları’ndan neşredilmiş olan “Seyr-i Sefain - Öncesi ve Sonrası” başlıklı eseri,  H.Erdem Cever ’in buharlı Türk ticaret gemileri yağlıboya tabloları koleksiyonunu resmeden ve anlatan “1838'den Günümüze Yolcu Gemilerimiz” başlıklı eseri,  Kunt Model Müzesi kütüphanesi için  çok değerli kaynak eserler olacaktır.Hatta, Deniz Ticaret Odası’nca neşredilmiş “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İstanbul Limanı- Römorkörler”, “Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul’dan Samsun’a”, 7 Cilt olan “Türk Armatörleri Tarihi”, Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği’ne ait “ Vapur Donatanları ve Acenteleri Tarihi”, Gisbir- Türk Gemi İnşa Sanayicileri birliği yayını olan “ Tersane-i Amire Kasımpaşa Denizcilik Müzesi” gibi yayınlar, ayrıca Mersin Deniz Ticaret Odası’nın “Refah Faciası” başlıklı eser  Kunt Model Müzesi kütüphanesine armağan edilmiştir umudundayım. 
Uygar bir kentin kültür  anlayışı  ve kent turizmi adına, o kentler aynı zamanda müzeleriyle saygınlık kazanırlar. Bodrum’da Kunt Model Müzesi var ise, bu müzeyi Bodrum’a kazandıran Y.Mimar Emre Kunt’a teşekkür etmek, teşekkür etmek dahi yeterli olamaz.  Bu müze için kent içinde Müze olacak ya eski bir bina tahsis edilmeli veya müze mimarisine uygun bir bina inşa edilmelidir. Bu konuda Hamburg’daki dünyanın en büyük gemi model müzesinden ders alınmalıdır.   
                                                                                  ****