evden eve nakliyat eşya depolama Nakliyat nakliye uluslararası evden eve nakliyat gebze nakliyat

Uluslararası gözetim şirketlerinin Ürün Güvenliği ve Denetimi 2015/24 S. tebliğ bakımından hukuki olarak incelenmesi

 

Uluslararası Gözetim Şirketlerine statü verilmesi ve bu şirketlerin tabi olacağı usul ve şartlar, 2006/21 sayılı tebliği yürürlükten kaldıran 31.12.2014 tarihinde Resmi Gazete de yayınlanan ve 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren (Ürün Güvenliği ve Denetim) 2015/24 sayılı tebliğ ile düzenlenmiş bulunmaktadır. Gözetim şirketlerinin hukuki sorumluluğunu öncelikle bu temel düzenleme çerçevesinde ele almak faydalı olacaktır.


Resmi Gazete: 31/12/2014, 29222

 

Ekonomi Bakanlığından:

 

ULUSLARARASI GÖZETİM ŞİRKETİ STATÜSÜNE İLİŞKİN TEBLİĞ

(ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2015/24)

 

“Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, dış ticarete konu mallarla ilgili olarak 4 üncü maddede tanımlanan şekilde gözetim faaliyetinde bulunacak şirket ve kuruluşlara uluslararası gözetim şirketi statüsü verilmesi, bu şirketlerin tâbi olacağı şartların ve yükümlülüklerinin belirlenmesi, faaliyetlerinin izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin hususları düzenlemektir.”

 

Bu tebliğin amacının ; “Uluslararası Gözetim Şirketi” statüsünü kazanılması,gözetim faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar ile denetimleri ve yaptırımları belirlemek için yapılan bir düzenleme olduğunu belirtmektedir.

 

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ kapsamına, yalnızca ithalat ve ihracata konu mallar üzerinde gerçekleştirilen ve 4üncü maddede tanımlanan gözetim faaliyetleri girer.

(2) Bakanlıkça uluslararası gözetim şirketi statüsü verilen şirket ve kuruluşların, diğer kamu kuruluşları tarafından ilgili mevzuata göre yetkilendirilmeleri veya görevlendirilmeleri ya da diğer ülke makamlarınca sevk öncesi inceleme yapmak üzere yetkilendirilmeleri durumunda, yetkilendirildikleri veya görevlendirildikleri alanlardaki faaliyetleri bu Tebliğ kapsamı dışındadır.

 

Madde ilgili tebliğin kapsamını açıkça belirlemiştir. 1. Fıkra, yalnızca ithalat ve ihracata ( yani dış ticarete ) konu mallar üzerinde tebliğin 4. Maddesinde tanımlanan (Gözetim faaliyeti: Dış ticarete konu malların kalitesinin ve miktarının kontrolü; depolama, yükleme, boşaltma ve nakil esnasındaki durumunun tespiti ile döviz kuru ve mali şartlar da dâhil olmak üzere fiyatının ve gümrük sınıflandırmasının doğruluğunun saptanması konusundaki uluslararası gözetim faaliyetlerini ) gözetim faaliyetlerinin bu tebliğ kapsamında olduğunu belirtmiştir.

Ancak maddenin 2. Fıkrası tebliğ kapsamına girmeyen iki durumun altını çizmiştir.

Birinci durum: Ekonomi Bakanlığı ‘ndan statü alan bir uluslararası gözetim şirketinin , diğer kamu kuruluşları tarafından da yetkilendirilebileceğinin mümkün olduğu ve fakat diğer yetkilendirmeleri veya görevlendirilmeleri çerçevesindeki sorumluluklarının , Ekonomi Bakanlığı ‘ nın yetkisi dışında olduğudur. Örnek vermek gerekirse ; A Gözetim Şirketi, Bu tebliğ kapsamında Ekonomi Bakanlığı’nca yetkilendirilmekle birlikte Ulaştırma Haberleşme ve Denizcilik Bakanlığı’nca Deniz Ticareti Gözetim alanın da yetkilendirilebilir. Böyle bir durumda her iki bakanlıkça statüsü ve faaliyetleri ayrı ayrı değerlendirilir .

İkinci durum : Sevk öncesi inceleme faaliyetleri (Sevk öncesi inceleme, ithal edilecek malların sevkiyatından önce uzmanlaşmış özel şirketlere söz konusu malların özellikle fiyat, miktar ve kalite bakımından kontrol ettirilmesi şeklinde bir uygulamadır.) çerçevesindeki faaliyetlerin tebliğ kapsamından çıkarılmış olmasıdır. Hükümet kontratları da denilen bu uygulamaya istinaden diğer gözetim şirketlerince yapılan ihlallerin de artık tebliğe göre yaptırımlara maruz kalmayacağı anlaşılmaktadır.

 

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 28/1/2013 tarihli ve 2013/4284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

 

İlgili Teknik Düzenlemeler Rejimi ‘ne göre Bakanlar Kurulu tarafından Ekonomi Bakanlığı’na:

“Dış ticarete konu ürünlerle ilgili gözetim faaliyetlerinde bulunacak uluslararası gözetim şirketlerinin tabi olacakları şartları tespit etmeye,” hükmü çerçevesinde düzenleme yapma yetkisi verilmiş olup Ekonomi Bakanlığı bu karara istinaden tebliği düzenlemiştir.

Yine ileride de değinileceği gibi bu tebliğ hükümleri uyarınca uygulanacak idari müeyyidelerin yasal dayanağı da ilgili Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı ‘dır.

 

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;

a) A tipi uluslararası gözetim şirketleri: 16/12/2011 tarihli ve 2011/2621 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası çerçevesinde akreditasyon sertifikasına sahip uluslararası gözetim şirketlerini,

b) B tipi uluslararası gözetim şirketleri: Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası çerçevesinde akreditasyon sertifikasına sahip olmayan uluslararası gözetim şirketlerini,

c) Bakanlık: Ekonomi Bakanlığını,

ç) Bölge Müdürlüğü: Bakanlığın Bölge Müdürlüklerini,

d) Genel Müdürlük: Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünü,

e) Gözetim faaliyeti: Dış ticarete konu malların kalitesinin ve miktarının kontrolü; depolama, yükleme, boşaltma ve nakil esnasındaki durumunun tespiti ile döviz kuru ve mali şartlar da dâhil olmak üzere fiyatının ve gümrük sınıflandırmasının doğruluğunun saptanması konusundaki uluslararası gözetim faaliyetlerini,

f) Gözetim raporu: Gözetim faaliyeti sonucunda uluslararası gözetim şirketi tarafından düzenlenerek uzman personel veya şirketi temsil ve ilzama yetkili kişi tarafından imzalanan belgeyi,

g) Uluslararası gözetim şirketi belgesi: Başvuru üzerine, 6 ncı madde çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda Genel Müdürlükçe uygun görülen şirket ve kuruluşlara verilen, uluslararası gözetim şirketi statüsüne sahip olunduğunu gösteren ek-1 ve ek-2’de yer alan belgeleri,

ğ) Uzman personel: Gözetim faaliyetinin gerektirdiği uzmanlığa sahip, (ı) bendinde tanımlanan yetkilendirme listesinde belirtilen şekilde yetkilendirilmiş, gözetim faaliyetini yürüten ve ad, soyad ve unvanı gözetim raporunda belirtilen personeli,

h) Ürün Denetmeni: Bölge Müdürlüklerine bağlı Ürün Denetmen ve Denetmen Yardımcılarını,

ı) Yetkilendirme listesi: Bakanlığın internet sayfasında ilan edilen Uluslararası Gözetim Şirketlerinin Türk Gümrük Tarife Cetveli Fasılları İtibariyle Yetkilendirilmelerinde Esas Alınacak Uzmanlıklar Listesini

ifade eder.

 

Tebliğin 4. Maddesinde tanımlara yer verilmekle birlikte daha önceki 2006/21 S. Tebliğde yer almayan, gözetim şirketlerini ikiye ayıran bir tanımlama da gerekli görülmüştür.

  1. A tipi uluslararası gözetim şirketleri ( Akreditasyon sertifikasına sahip olanlar)

  2. B tipi uluslararası gözetim şirketleri (Akreditasyon sertifikasına sahip olmayanlar)

Bu ayrıma gerek duyulması sanırız ki akreditasyon sertifikasına sahip olan gözetim şirketlerine bazı ayrıcalıklar tanınmak suretiyle akreditasyonu yaygınlaştırmak ve gözetim şirketlerini daha ciddi bir noktaya taşımak amaçlanmıştır.

Başvuru

MADDE 5 – (1) Kamu kuruluşları, şirketler veya asgari 100.000 TL teminatlı mesleki sorumluluk sigortası bulunan iktisadi işletmeler uluslararası gözetim şirketi statüsü almak için başvuruda bulunabilirler.

(2) Başvurular, şirket veya kuruluşun merkezinin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu Bölge Müdürlüğüne yapılır.

(3) A tipi uluslararası gözetim şirketi başvurularında, ek-3’te yer alan uluslararası gözetim şirketi başvuru formu ile akreditasyon sertifikasının aslı veya noter onaylı örneği aranır.

(4) B tipi uluslararası gözetim şirketi başvurularında, ek-3’te yer alan uluslararası gözetim şirketi başvuru formu ile aşağıda belirtilen belgelerin asılları veya noter onaylı örnekleri aranır.

a) Gözetim faaliyetini yürütecek uzman personelin istihdam edildiğini kanıtlayan hizmet sözleşmesi veya işe giriş bildirgesi,

b) Gözetim faaliyetini yürütecek uzman personelin, yetkilendirme listesinde belirtilen şekilde Türk Gümrük Tarife Cetveli fasılları itibarıyla yetkili oldukları alanları da gösteren listesi ve eğitim durumlarını gösteren belge,

c) Gözetim faaliyetini yapacak uzman personele ait imza beyannamesi,

ç) Şirketin kuruluşunun tescil ve ilanına ilişkin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi veya iktisadi işletmenin tüzel kişiliğini gösteren belge,

d) Şirketi veya iktisadi işletmeyi temsil ve ilzama yetkili kişilere ait yetki belgesi ve imza sirküleri,

e) İktisadi işletmeler için mesleki sorumluluk sigorta poliçesi.

(5) Kamu kuruluşlarının ibraz ettiği belge örneklerinde noter onayı aranmaz.

(6) Radyasyon kontrolü ve ölçümüne yönelik gözetim faaliyetinde bulunacaklar, A tipi başvuruda bulunmak zorundadır.

(7) B tipi uluslararası gözetim şirketi başvuruları, her yıl Ocak ve Haziran ayı içerisinde yapılır. Diğer zamanlarda yapılan B tipi başvurular, bir sonraki başvuru döneminde değerlendirilir. A tipi uluslararası gözetim şirketi başvuruları, başvuru dönemine bağlı kalınmaksızın her zaman yapılabilir.

(8) 7 nci madde çerçevesinde, uluslararası gözetim şirketi belgesinin yenilenmesi talebi uygun görülmeyen şirket ve kuruluşlar, bu konudaki yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren; verilen son uluslararası gözetim şirketi belgesinin geçerlilik süresi içinde uluslararası gözetim şirketi statüsü geri alınan şirket ve kuruluşlar, geri alma tarihinden itibaren bir yıl boyunca uluslararası gözetim şirketi başvurusunda bulunamaz.

 

Tebliğin 5. Maddesinde ” Uluslar arası Gözetim Şirketi” statüsü için kimlerin başvuruda bulunabileceği ve başvuru için gerekli belge ve bilgiler sıralanmıştır.

Tebliğe göre başvuruda bulunabilecekler ;

  1. Kamu Kuruluşları ,

  2. Şirketler ( Yalnız burada genel olarak “şirket” tabiri kullanılmış olması bazı sakıncalar doğurabilecektir. Mülga 2006/21 S. Tebliğde anonim veya limited şirketlerin başvuruda bulunabileceği özellikle belirtilmiş olması karşısında 2015/24 S. Tebliğde sermaye şirketleri yerine genel olarak “ şirketler “ ifadesinin kullanılmış olması şahıs şirketlerinin de tebliğ kapsamında başvuruda bulunup bulunamayacağı noktasında sorunlar yaratabilecektir. )

  3. Asgari 100.000 TL teminatlı mesleki sorumluluk sigortası bulunan iktisadi işletmeler (Dernek veya vakıflar bakımından)

A tipi uluslararası gözetim şirketi başvurularında, ek-3’te yer alan uluslararası gözetim şirketi başvuru formu( Başvuru formunda şirket/kuruluşa ilişkin bilgiler ile akreditasyon belgesi kapsamına giren malların Türk Gümrük Tarife Cetveli fasıllarına göre mal listesi beyan edilir.), ile akreditasyon sertifikası yeterli olmakla birlikte ; B tipi uluslararası gözetim şirketi başvurularında başvuru formu ile birlikte 4. Fıkrada yer verilen belgelerin de başvuru ile birlikte yer alması aranmaktadır.

Bu arada A Tipi uluslararası gözetim şirketi başvuruları her zaman yapılabilmekte iken B tipi başvurular yıl içerisinde Ocak ve Haziran ayları içerisinde yapılması gerekmektedir.

Yine başvurularda dikkat edilmesi gereken bir nokta , kuruluşun merkezinin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu bölge müdürlüğüne başvuru yapılırken, ibraz edilecek belgelerin asıllarının olması ya da bu belgelerin noter onaylı suretlerinin başvuru formuna eklenmesi gerekir. Kamu kurum ve kuruluşlarının ibraz ettiği belge örneklerinde noter onayı aranmaz.

Düzenlemede belgelerde eksiklik olduğu durumlarda ( yanlışlıkla eksik veya yanlış belge gönderme durumunda ) nasıl bir yol izleneceği konusunda bir hüküm bulunsaydı kanaatimizce bazı yaşanması muhtemel mağduriyetlerin engellenmesi söz konusu olabilirdi. Mesela, başvuru sahibine eksik belgenin tamamlanması yönünde makul bir süre verilebilirdi.)

5. maddenin 8. Fıkrası ise açık olmayan ve büyük mağduriyetler yaşatabilecek bir düzenlemedir. Düzenleme kimlerin başvuruda bulunamayacağını belirtmiştir. Şöyle bir eleştiri getirilebilir :

* …Verilen son uluslar arası gözetim şirketi belgesinin geçerlilik süresi içinde uluslar arası gözetim şirketi statüsü geri alınan şirket ve kuruluşların, geri alma tarihinden itibaren bir yıl boyunca uluslar arası gözetim şirketi başvurusunda bulunamayacağı , gözetim şirketinin yanlış bir işleminden dolayı idari yaptırım olarak düşünülebilir. Zira metinde statüsünün geri alınmasından bahsedilmektedir.

*Ancak ; uluslararası gözetim şirketi belgesinin yenilenmesi talebi uygun görülmeyen şirket ve kuruluşların da bir yıl boyunca başvuru yapamaması durumu tehlikeli bir durumdur. !!

Başvurunun değerlendirilmesi ve statü verilmesi

MADDE 6 – (1) Bölge Müdürlüğünce yapılacak inceleme neticesinde 5 inci maddeye uygun bulunan başvurular, genel görüşlerle birlikte Genel Müdürlüğe iletilir. Başvuru, daha önce uluslararası gözetim şirketi statüsü geri alınan bir şirket veya kuruluşa ait ise geri almanın gerekçesi ve Bölge Müdürlüğü’nün başvuru hakkındaki genel değerlendirmeleri göz önünde bulundurularak Genel Müdürlükçe yapılan nihai değerlendirme neticesinde, uygun görülenlere uluslararası gözetim şirketi belgesi verilir.

(2) Başvuru sahibi, uluslararası gözetim şirketi belgesinin kendisine tebliğiyle uluslararası gözetim şirketi statüsü elde eder.

(3) Uluslararası gözetim şirketi statüsü verilen şirket ve kuruluşların listesi ile Türk Gümrük Tarife Cetveli fasılları itibarıyla yetkili oldukları alanlar, Bakanlığın internet sayfasında duyurulur

 

Maddenin 1. Fıkrasında başvurunun değerlendirilme süreci ele alınmıştır. Burada idareye de bir takdir hakkı payı verildiği görülmektedir. Yani başvuru ile birlikte hem başvurunun yapıldığı bölge müdürlüğü hem de nihai kararı veren genel müdürlüğün görüş ve değerlendirmelerinin neticede esas alınacağı vurgusu yapılmıştır. ( İdarenin takdir yetkisi elbette ki sınırsız değildir. İdare bu yetkiyi yasanın koyduğu sınırlar içinde, eşitlik ilkesini gözeterek ve gerekçeli olarak kullanmak zorundadır. )

 

2. fıkrada ise” Uluslararası gözetim şirketi” statüsünün , gözetim şirketi belgesinin başvurucuya tebliği ile kazanıldığı ve hak ve yükümlülüklerin de bu tebliğ tarihi ile başladığını net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Uluslararası gözetim şirketi belgesinin geçerliliği ve yenilenmesi

MADDE 7 – (1) A tipi uluslararası gözetim şirketi belgesi, akreditasyon sertifikasının süresi dolana kadar geçerlidir. Akreditasyon sertifikasının yenilenmesi halinde, yenilemeyi takip eden bir ay içinde A tipi uluslararası gözetim şirketi belgesinin de yenilenmesi başvurusunda bulunulabilir.

(2) B tipi uluslararası gözetim şirketi belgesi, verildiği tarihten itibaren üç yıl süreyle geçerli olup bu sürenin bitiminden önceki en erken üç ay, en geç bir ay önce Bölge Müdürlüğüne yenileme başvurusunda bulunulabilir.

(3) Yenileme başvuruları, şirket veya kuruluşun merkezinin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu Bölge Müdürlüğüne yapılır.

 

(4) Yenileme başvurularında, 5 inci maddede sayılan belgelerde meydana gelen değişiklikler bildirilir.

(5) Yenileme talepleri, uluslararası gözetim şirketine verilen son uluslararası gözetim şirketi belgesinin geçerlilik süresi içerisindeki faaliyetleri ve uygulanan müeyyideler göz önünde bulundurularak Genel Müdürlükçe karara bağlanır.

(6) Yenileme talebi uygun görülenlere yeni uluslararası gözetim şirketi belgesi verilir.

(7) İlgili mevzuata veya 13 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkrasındaki yükümlülüklere aykırı davranan uluslararası gözetim şirketleri ile verilen son uluslararası gözetim şirketi belgesinin geçerlilik süresi içinde altı ay süreyle faaliyetten men müeyyidesi veya uluslararası gözetim şirketi statüsünün geri alınması müeyyidesi uygulanan ya da uygulanmasını gerektirecek faaliyetleri tespit edilenlerin uluslararası gözetim şirketi belgeleri yenilenmez.

(8) Üç yıl boyunca uluslararası gözetim şirketi faaliyetinde bulunmayan B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin uluslararası gözetim şirketi belgesi yenilenmez.

 

Maddede Uluslar arası Gözetim Şirketi belgesinin geçerliliği ve yenilenmesi taleplerin usul ve şartları sıralanmaktadır.

Yenileme taleplerinin Bölge Müdürlüğüne yapılacağı, bu taleplerin ise Genel Müdürlükçe karara bağlanacağı belirtilmiştir.

Yenileme başvuruları için öngörülen süre ise;

A tipi uluslararası gözetim şirketleri için , akreditasyon sertifikasının yenilenmesi halinde, yenilemeyi takip eden bir ay içinde A tipi uluslararası gözetim şirketi belgesinin de yenilenmesi başvurusunda bulunulabilir.

B tipi uluslararası gözetim şirketi belgesi, verildiği tarihten itibaren üç yıl süreyle geçerli olup bu sürenin bitiminden önceki en erken üç ay, en geç bir ay önce Bölge Müdürlüğüne yenileme başvurusunda bulunulabilir.

Hangi yenileme başvuruları kabul edilmez ?

Uluslararası gözetim şirketlerinin ve bunların personelinin, Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik, Dünya Ticaret Örgütü Sevk Öncesi İnceleme Anlaşması ve ilgili teknik düzenlemeler ile 3/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan usul ve esaslara uygun olarak dürüstlük, bağımsızlık, tarafsızlık, şeffaflık, ayrımcılık yapmama ve ticari sırları koruma koşullarını sağlayacak ve müşterilerini gereksiz külfete sokmayacak şekilde faaliyette bulunmaları gerekmektedir. İlgili mevzuata ve bu yükümlülüklere aykırı davranan UGŞ’lerin belgeleri yenilenmez.

 

Verilen son uluslararası gözetim şirketi belgesinin geçerlilik süresi içinde altı ay süreyle faaliyetten men müeyyidesi veya uluslararası gözetim şirketi statüsünün geri alınması müeyyidesi uygulanan ya da uygulanmasını gerektirecek faaliyetleri tespit edilenlerin uluslararası gözetim şirketi belgeleri yenilenmez.

 

3 yıl boyunca uluslararası gözetim şirketi faaliyetinde bulunmayan B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin uluslararası gözetim şirketi belgesi yenilenmez

Faaliyet alanı ve sorumluluk

MADDE 8 – (1) A tipi uluslararası gözetim şirketlerinin faaliyet alanı, akreditasyonun kapsamı ile sınırlıdır. Bu şirketler, akreditasyon kapsamı dışında kalan gözetim faaliyetlerini yürütebilmek için ayrıca talepte bulunabilirler. Talebin uygun görülmesi halinde, akreditasyon kapsamına girmeyen gözetim faaliyetleri açısından, B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin tâbi olduğu şartlara tâbi olurlar.

(2) Uluslararası gözetim şirketleri, Türk Gümrük Tarife Cetveli

fasılları itibarıyla yetkilendirildikleri alan dışında gözetim faaliyetinde bulunamazlar ve düzenledikleri tüm rapor ve belgelerden sorumludurlar.

(3) B tipi uluslararası gözetim şirketleri tarafından gerçekleştirilen gözetim faaliyetlerinin, yetkilendirme listesinde belirtilen uzmanlıklardan birine sahip olan uzman personel tarafından yürütülmesi esastır. Ancak, gözetim faaliyetini yürütecek B tipi uluslararası gözetim şirketi personelinin, yetkilendirme listesinde belirtilen uzmanlığa sahip olmamakla birlikte, yürütülecek gözetim faaliyetinin gerektirdiği uzmanlık bilgisi ve deneyime sahip olduğunun şirketi temsile ve ilzama yetkili kişi tarafından onaylanması halinde, gözetim faaliyeti bu personel tarafından yürütülebilir. Aksi durumun ispatı halinde 15 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi uygulanır.

(4) Uluslararası gözetim şirketleri, personelinin gözetim faaliyetinin gerektirdiği bilgi, deneyim ve eğitime sahip olmasından sorumludur.

 

Öncelikle, A tipi uluslararası gözetim şirketlerinin faaliyet alanı, akreditasyonun kapsamı ile sınırlı tutulmuş ve fakat bu şirketler, akreditasyon kapsamı dışında kalan gözetim faaliyetleri bakımından ise B Tipi uluslararası gözetim şirketlerinin tâbi olduğu şartlara tâbi tutulmuştur.

2. fıkra ile yürürlükten kalkan 2006/21 sayılı tebliğin 13. Maddesine denk gelmekle birlikte eski hali ”Uluslararası gözetim şirketleri, verecekleri rapor ve belgelerden doğrudan sorumludurlar.” Şeklinde idi. Ancak yeni düzenlemede “ doğrudan “ kelimesi çıkarılarak “.. düzenledikleri tüm rapor ve belgelerden sorumludurlar” ibaresine yer verilmiştir.

Burada hukuki olarak şöyle bir yorum yapılabilir: Doğrudan sorumluluk demek birinci derecede sorumluluk anlamına gelmektedir. Dolayısıyla bu rapor ve belgelerden zarar gören kimse doğrudan doğruya gözetim şirketine başvurabilir anlamına gelir. Ancak yalnızca “sorumludur” ibaresi zarar görenin gözetim şirketine, raporun düzenlenmesinde “kusurunu ispat etmek kaydıyla” başvurabileceği gibi taraflar arasında bir “sınırlı sorumluluk “ anlaşmasının da yapılabileceği anlamına gelmektedir.

(Tabi buradaki sorumluluğu yine idarenin uygulayacağı müeyyideler bakımından ve özel hükmi şahıslar bakımından ayrı ayrı da ele almak gerekmektedir. Ancak bu mevzu ayrı bir inceleme konusu olup ayrıca bir yazı konusudur.)

3. fıkra bakımından bakanlığın açıklayıcı görüşüne ihtiyaç görülmektedir. Düzenlemeye göre B tipi uluslararası gözetim şirketleri bakımından esas olan gözetim faaliyetlerinin, yetkilendirme listesinde belirtilen uzmanlıklardan birine sahip olan uzman personel tarafından yürütülmesidir. Ancak buna bir istisna getirilerek ”.. gözetim faaliyetini yürütecek B tipi uluslararası gözetim şirketi personelinin, yetkilendirme listesinde belirtilen uzmanlığa sahip olmamakla birlikte, yürütülecek gözetim faaliyetinin gerektirdiği uzmanlık bilgisi ve deneyime sahip olduğunun şirketi temsile ve ilzama yetkili kişi tarafından onaylanması halinde, gözetim faaliyeti bu personel tarafından yürütülebilir.” Hüknü yer almaktadır.

Madde metninden; gözetim faaliyetini yürütecek personelin ,yetkilendirme listesinde belirtilen uzman olmasa bile, bu personelin yeterli tecrübesinin olduğunun şirket temsilcisi tarafından onaylanması halinde gözetim faaliyetini yapabileceği , anlaşılmaktadır. Ancak Bakanlık tarafından yayınlanan “ ULUSLARARASI GÖZETİM ŞİRKETİ (UGŞ) STATÜSÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR” madde 11 ‘ de “gözetim faaliyetini uzman personel gözetiminde gerçekleştiren personelin, gözetim faaliyetinin gerektirdiği uzmanlık bilgisi ve deneyime sahip olduğunun şirketi temsil ve ilzama yetkili kişi tarafından onaylanması gerekmektedir.” Şeklinde bir değerlendirmede bulunarak gözetim faaliyetini gerçekleştiren personelin uzman olmasa da söz konusu gözetim faaliyetinde, faaliyeti yürüten bir uzmanın olmasını şart koşmuştur.

 

Yine 4. fıkrada ,”Uluslararası gözetim şirketleri, personelinin gözetim faaliyetinin gerektirdiği bilgi, deneyim ve eğitime sahip olmasından sorumludur.” Buradaki sorumluluk daha çok madde 13 . 1. Fıkrada öngörülen Türk Ticaret Kanunu ve diğer mevzuatlar çerçevesinde bir ihlal oluşturacağından 15. Maddede yer alan müeyyidelerden (d) bendinde öngörülen cezaların uygulanması muhtemel olacaktır. Ayrıca hukuki sorumluluk anlamında ciddi tazminat sorumluluğu da doğuracağı bir gerçektir.

 

Belge düzenleme

MADDE 9 – (1) Uluslararası gözetim şirketleri, bu Tebliğ kapsamında düzenleyecekleri tüm belgeleri müteselsil sıra numarası ve tarih vermek suretiyle kayda alır.

(2) Gözetim raporları, gözetim faaliyetlerinin nasıl yapılacağına ilişkin müşteri talimatlarına ve prosedürlere uygun olarak, ihtiyaç duyulabilecek tüm bilgileri içerecek şekilde eksiksiz, ayrıntılı ve gerçeğe uygun şekilde düzenlenir.

(3) Gözetim raporlarının aslında ve firma dosyasındaki nüshasında, gözetim faaliyetini yürüten uzman personelin ad, soyad ve unvanı belirtilir.

(4) Gözetim raporlarının aslı ve firma dosyasındaki nüshasında, gözetim faaliyetini yürüten uzman personelin veya şirketi temsil ve ilzama yetkili bir kişinin ıslak imzasının bulunması ve belgelerin imzalı nüshalarının beş yıl süreyle saklanması zorunludur.

 

Yukarıda sayılan hususlar düzenlenen rapora ilişkin şekli şartlar olup bunların ihlali halinde gözetim şirketi idari müeyyidelerle karşılaşmaktadır. Dolayısıyla idarece yapılan denetimlerde doğrudan bu hususların araştırılacağı belirtilmiştir. Ancak uygulanacak müeyyidelerde ( madde 15 . b,c, f bentleri ) B Tipi uluslararası gözetim şirketlerinin zikredilmesi, A tipi gözetim şirketlerinin bu ihlallerde ne gibi yaptırımlarla karşılaşabileceği ya da herhangi bir yaptırım uygulanıp uygulanmayacağı sorusunu akla getirmektedir.

 

Laboratuvar analizi

MADDE 10 – (1) Uluslararası gözetim şirketlerinin, faaliyetleriyle ilgili olarak laboratuvar analizine ihtiyaç duymaları durumunda, müşterilerinin aksi yönde yazılı bir talimatı olmadığı sürece, söz konusu analizi, Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası çerçevesinde bir akreditasyon belgesine sahip olması koşuluyla kendi laboratuvarlarında veya aynı koşullardaki özel laboratuvarlarda veya kamu kuruluşları tarafından yetkilendirilmiş laboratuvarlarda yaptırmaları zorunludur.

(2) Laboratuvar analizlerininkendi laboratuvarları dışındaki laboratuvarlarda yapılması, uluslararası gözetim şirketlerinin laboratuvar analizleri ile ilgili sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Müşterinin aksi yönde yazılı bir talimatı varsa, bu talimatın beş yıl süreyle saklanması zorunludur.

 

Uluslar arası gözetim şirketleri, faaliyetleri ile ilgili laboratuvar analizine ihtiyaç duyuyorsa

Kural : söz konusu analizi, bir akreditasyon belgesine sahip olması koşuluyla kendi laboratuvarlarında veya aynı koşullardaki özel laboratuvarlarda veya kamu kuruluşları tarafından yetkilendirilmiş laboratuvarlarda yaptırmaları zorunludur.

İstisna : müşterinin yazılı talimatı olması. Yani bu halde gözetim şirketi akreditasyon belgesine sahip olmasa bile kendi laboratuarında analiz yapabilir. Ancak müşterinin bu talimatının 5 yıl süreyle saklanması zorunlu olup aksi halde müeyyide uygulanacağı sabittir.

 

Laboratuvar analizinin başka bir laboratuvarda yapılması , gözetim şirketinin bu laboratuvar analizleri ile ilgili sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. (Ancak tazminat ödeme durumunda elbetteki analizi yapan laboratuvara rücu etme durumu söz konusu olabilir)

 

Taşeron

MADDE 11 – (1) A ve B tipi uluslararası gözetim şirketleri, ihtiyaç duymaları halinde, yetkilendirildikleri alanlarda diğer bir uluslararası gözetim şirketini veya gözetim faaliyetinin gerektirdiği uzmanlığa sahip kişileri taşeron olarak kullanabilirler. Taşeron olarak görevlendirilecek şirket ve kişilerde, uluslararası gözetim şirketleri bünyesinde istihdam edilen uzman personelin nitelikleri aranır.

(2) Taşeron olarak kullanılan uluslararası gözetim şirketleri ile kişilerin Türk Gümrük Tarife Cetveli fasılları itibarıyla yetkili oldukları alanları gösteren belgelerin 5 yıl süreyle saklanması zorunludur.

(3) Gözetim faaliyetinde taşeron kullanılması, şirketlerin bu alandaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Taşeronlar tarafından düzenlenen rapor ve belgelerden uluslararası gözetim şirketleri sorumludur.

 

Gözetim faaliyetinde taşeron kullanılmasının ,ister başka bir gözetim şirketi isterse de gözetim faaliyetinin gerektirdiği uzman personel kullanılabilir, mümkün olduğu ancak bu halde de Taşeron tarafından düzenlenen rapor ve belgelerden uluslararası gözetim şirketinin sorumlu olduğu belirtilmiştir. Ancak burada da taşeron gözetim şirketinin düzenlemiş olduğu belgelerden sorumlu olup olmadığı net değildir. Hukuki anlamda ( tazminat ve ceza ) elbette ki sorumludur ancak bir idari müeyyide konusu olur mu? işte bu tartışılır!

 

Radyasyon ölçümü

MADDE 12 – (1) B tipi uluslararası gözetim şirketleri, radyasyon ölçümü yapamaz.

(2) A tipi uluslararası gözetim şirketlerinin radyasyon ölçümü de yapabilmeleri için, sahip oldukları donanım, eğitim, tehlike durum planı ve diğer ekipmanın radyasyon güvenliği açısından uygun olduğunun Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından belge ile tespit edilmiş olması gerekir.

 

Maddeye göre bir uluslararası gözetim şirketinin radyasyon ölçümü yapabilmesi için; hem akredite olmuş olması ( yani A tipi uluslararası gözetim şirketi olması ) hem de Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından yetkilendirilmiş olması gerekmektedir.

 

Yükümlülükler

MADDE 13 – (1) Uluslararası gözetim şirketlerinin ve bunların personelinin, Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik, Dünya Ticaret Örgütü Sevk Öncesi İnceleme Anlaşması ve ilgili teknik düzenlemeler ile 3/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan usul ve esaslara uygun olarak dürüstlük, bağımsızlık, tarafsızlık, şeffaflık, ayrımcılık yapmama ve ticari sırları koruma koşullarını sağlayacak ve müşterilerini gereksiz külfete sokmayacak şekilde faaliyette bulunmaları gerekir.

(2) Uluslararası gözetim şirketleri, kendileri tarafından gerçekleştirilen ithalat ve ihracat için gözetim faaliyetinde bulunamazlar.

(3) A tipi uluslararası gözetim şirketlerinin, akreditasyon belgelerinde meydana gelen değişiklikleri en geç bir ay içinde, şirket veya kuruluşun merkezinin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu Bölge Müdürlüğüne ibraz etmeleri zorunludur.

(4) B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin, 5 inci maddede belirtilen hususlarda meydana gelecek değişiklikleri en geç bir ay içinde şirket veya kuruluşun merkezinin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu Bölge Müdürlüğüne ibraz etmeleri zorunludur.

(5) A ve B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin, gözetim faaliyetinde bulunacak yeni şubelere ilişkin bildirimi, şubenin açıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde merkezin ve şubenin bağlı olduğu Bölge Müdürlüklerine yapmaları zorunludur.

(6) 5 inci madde kapsamında mesleki sorumluluk sigortası bulunan uluslararası gözetim şirketlerinin sigorta sözleşmelerinin yenilendiğini, yenilenme tarihinden itibaren bir ay içerisinde Bölge Müdürlüğüne bildirmeleri zorunludur.

 

 

Uluslararası gözetim şirketleri ve personelleri öncelikle ilgili olan yasal mevzuat uygun faaliyet göstermekle birlikte dürüstlük, bağımsızlık, tarafsızlık, şeffaflık, ayrımcılık yapmama ve ticari sırları koruma koşullarını sağlayacak ve müşterilerini gereksiz külfete sokmayacak şekilde faaliyette bulunmaları gerekir.

2. fıkra da yine tarafsızlık ve bağımsızlığı bertaraf eden bir durum yarattığı için gözetim şirketlerinin kendileri tarafından gerçekleştirilen ithalat ve ihracat için gözetim faaliyetinde bulunmaması gerekir.

 

A tipi uluslararası gözetim şirketlerinin, akreditasyon belgelerinde meydana gelen değişiklikleri en geç bir ay içinde, B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin, 5 inci maddede belirtilen hususlarda meydana gelecek değişiklikleri en geç bir ay içinde ilgili Bölge Müdürlüklerine ibraz etmeleri zorunlu kılınmıştır. Ayrıca A veya B tipi uluslararası gözetim şirketleri, gözetim faaliyetinde bulunacak yeni şubelere ilişkin bildirimi, şubenin açıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde merkezin ve şubenin bağlı olduğu Bölge Müdürlüklerine yapmaları zorunludur.

 

 

5 inci madde kapsamında mesleki sorumluluk sigortası bulunan uluslararası gözetim şirketlerinin (iktisadi işletmelerin )sigorta sözleşmelerinin yenilendiğini, yenilenme tarihinden itibaren bir ay içerisinde Bölge Müdürlüğüne bildirmeleri de zorunludur. Aksi halde uyarı müeyyidesi uygulanır. Ancak aynı durumun tekrarı halinde faaliyetten süreli men müeyyideleri uygulanabilir.

 

Denetim

MADDE 14 – (1) B tipi uluslararası gözetim şirketlerinin merkez ve şubeleri, bu Tebliğde belirtilen esaslar dâhilinde yıl içinde en az bir kez denetlenir. A tipi uluslararası gözetim şirketlerinin merkez ve şubeleri bu denetimden muaf olmakla birlikte, gerekli görüldüğünde Genel Müdürlükçe verilecek talimat çerçevesinde denetlenebilir.

(2) Şubelerin denetimleri, şubelerin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu Bölge Müdürlüğünce gerçekleştirilir. Denetimler için gerekli bilgi ve belgeler, şirket veya kuruluşun merkezinin yerleşik olduğu ilin bağlı olduğu Bölge Müdürlüğünce temin edilir.

(3) Denetim, Bölge Müdürlüğünce oluşturulacak, en az biri Ürün Denetmeni olmak üzere en az iki kişilik bir komisyon tarafından gerçekleştirilir. Ancak, ihtiyaç duyulması halinde Bölge Müdürlüklerinde görevli Bölge Müdür Yardımcısı ve Genel Müdürlükte görevli personel de denetime iştirak eder.

(4) Denetimlerde, Genel Müdürlüğün aksi yönde bir talimatı olmadığı sürece, ek-4’te yer alan Uluslararası Gözetim Şirketi Denetim Raporu formunda tadat edilmiş hususlar araştırılır.

(5) Denetimlerde uluslararası gözetim şirketleri tarafından gözetim faaliyetleriyle ilgili olarak düzenlenmiş tüm belge, rapor ve faturalar incelenebilir.

 

 

Bakanlıkça yapılacak denetimler bakımından A tipi uluslararası gözetim şirketleri ve B tipi uluslararası gözetim şirketleri denetim zamanı bakımından bir ayrıma tabi tutulmuştur.

A tipi uluslararası gözetim şirketleri gerekli görüldüğünde Genel Müdürlükçe verilecek talimat çerçevesinde denetlenebilir. Rutin denetimden muaftır.. B tipi uluslararası gözetim şirketleri ise merkez ve şubeleri, tebliğde belirtilen esaslar dâhilinde yıl içinde en az bir kez denetlenir.

 

Denetimlerde; dosyalama sistemi, uzman personel bilgileri, gözetim raporlarındaki imzalar, saklanması gereken evrakların saklanıp saklanmadığı, laboratuvarların uygun olup olmadığı, faaliyet alanı dışına çıkıp çıkmadığı, kendi ithalatı veya ihracatıyla ilgili gözetim faaliyetinde bulunup bulunmadığı, son 3 yıldır gözetim faaliyetinde bulunup bulunmadığı gibi hususlar araştırılır. Şikayet üzerine veya gerekli görüldüğünde Genel Müdürlükçe daha detaylı bir inceleme talep edilebilir.

 

 

Müeyyideler

MADDE 15 – (1) Ülkemizin bölgesel, ikili veya çok taraflı ticari ilişkilerine ve/veya ülke menfaat ve uygulamalarına karşı faaliyetlerin belirlenmesi, uluslararası ticaret kuralları ile teamüllerine aykırı olarak herhangi bir ülke tarafından ülkemize ön bildirimde bulunulmaksızın sevk öncesi gözetim uygulamasının hayata geçirilmesi, herhangi bir ülke taraf

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

yükleniyor
yukarı çık