Şaka gibi ama gerçek. Uğraş didin bir gemi yap, sonra da gidip törenle batır…
360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği, iki yıl önce Kaş’ta sualtı arkeoparkı yapmak için batırdığı gemisinden sonra bu kez İzmir Mordoğan Belediyesi’nin ev sahipliğinde bir tekneyi daha törenle denizin dibine gönderdi.
M.Ö. 600 yıllarına ait replikanın batırılmasında da amaç yine aynıydı; ülkeye bir ‘sualtı arkeopark’ı kazandırmak…
Şubat ayının sonu ve hava ısırıyor, rüzgâr da bir gün önceki fırtına kadar değilse bile hâlâ esmekte. Ama bütün zor şartlara rağmen Mordoğanlılar çoluk çocuk teknelere doluşup denizdeki batırma törenini izlemeye koşuyorlar.
Etkinliği izleyenler arasında sadece Mordoğanlılar değil, Karaburun ve İzmirliler de var. Ayrıca pek çoğu ‘izleyen’den öte destek veren, işin ucundan tutan kişiler…
Bir de benim gibi İstanbul’dan, Ankara’dan, Bodrum’dan gelenleri de eklemem lazım. Bu durumda denizdeki tören alanının nasıl kalabalık olduğunu tahmin edersiniz.
Böylesine ilgi de gerçekten ev sahibi Mordoğan Belediye Başkanı Ahmet Çakır kadar işe gönül veren konuklarını da memnun ediyor.
Tören için İzmir’den projeye destek veren Turyol’un büyük yolcu motorlarından biri gelmiş. 25 yıldır Yeni Asır’da çalıştığım için ‘yarım da olsa’ İzmirli sayılırım.
Motorda pek çok dostla karşılaşıyorum. Vali Yardımcısı Haluk Tunçsu, Vali Yardımcısı Nevzat Ergün, Karaburun Kaymakamı İlker Özcan, Karaburun Belediye Başkanı Serdar Yasa, kadim dostum Nedim Atila, İzmir Deniz Ticaret Odası Başkanı Geza Dologh, Denizcilik Müsteşarlığı İzmir Bölge Müdürü Hızırreis Deniz, Prof. Hayat Erkanal, Prof. Bülent Cihangir, Piri Reis Denizcilik Der. Bşk. Celal Üstünbaş, Engin Türkay, Halim Yazıcı… Kimler törene gelmemiş ki!..
Hemen deniz ve denizcilik sohbetleri başlıyor. Ağırlıklı olarak bu güne kadar amatör denizcilik için yaptıkları yadsınamaz gerçek denizci Hızırreis Deniz’le son gelişmeleri konuşuyoruz. İmkanım olsa da Hızırreis Deniz’in tespitlerini tüm bürokratlara dinletebilsem…
Önce içi çoluk çocuk tüm konuklarla dolu motorla açıkta bekleyen M.Ö. 600 yılına ait geminin yanına gidiyoruz. Sonra adım adım batırılmasını izliyoruz…
Batırma işi ne kadar bilinçli ve ulvi bir gaye için olursa olsun insanı hüzünlendiriyor. Hele hele geminin içindeki 4 ton ağırlığa rağmen batmakta direndiğini görünce…
Epeyi bir süre suya gömülmesini bekliyoruz. Tekneyi en son proje sahibi ve geminin yapımcısı 360 Derece’nin Başkanı Osman Erkurt terk ediyor. Gövde suya gömülüyor ama direğin ucu hâlâ dışarıda. Dört bir yanında suyun içinde, dibinde İzmirli, İstanbullu balıkadamlar var… Sonunda konukların durumu dikkate alınarak limana dönülüyor. Ve biz Mordoğan’dan ayrılmadan Osman Erkurt otele müjde(!) ile geliyor:
Tekne tamamen batıp dipteki yerine oturdu. Yarın biraz daha ağırlık ekleyip sağlama alacağız…
Mordoğan Sualtı Arkeoparkı
Batırılan replika, milattan 600 yıl öncesine ait. Bu sularda yüzyıllar boyu mal ve insan taşımış bir gemi… Aslında İzmir’in Mordoğan beldesinin bilimsel ve sportif anlamda bir sualtı merkezi haline getirilmesi için başlatılan çalışmaların ilk ve en önemli adımı. Çünkü daha atılacak başka adımlar da var.
Dipte geminin çevresine arkeolojik başka replikalar da yerleştirilecek. Amaç hem sualtı turizmini geliştirmek hem de bilimsel çalışmalar yapabilmek. Bütün bunlar Mordoğan Belediyesi’nin ana sponsorluğu ve ev sahipliğinde 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği’nin projesi, Prof. Hayat Erkanal bakanlığındaki Ankara Üniversitesi bilimsel ekibinin ve İzmir Sualtı Derneği’nin katkılarıyla yaşama geçiriliyor.
Sualtında yapay bir batık kazı alanı oluşturulmasının amaçları arasında Prof. Hayat Erkanal başkanlığında Ankara Üniversitesi ekibinin burada eğitim dalışları yapması da var. Yörede çok büyük çalışmaları olan Ankara Üniversitesi, arkeoparkta yapacağı dalışlarla, bir sualtı kazısının nasıl gerçekleşeceğini, bir batığın nasıl markalanıp gün yüzüne çıkartılabileceğini öğrencilerine ameli olarak gösterecek.
18 metre derinlikte sert zemine oturtulan M.Ö. 600 yıllarına ait ticaret gemisinin de içinde bulunduğu proje ile Mordoğan’da deniz tarihi ve sualtı arkeolojisi üzerine ulusal ve uluslararası çapta sempozyum ve atölye çalışmaları da organize edilmesi hedefleniyor.
Çevrede marinalar tekne almıyor Mordoğan’da dev liman bomboş
Sabah törenden önce erken kalkarak Mordoğan’daki yeni balıkçı limanını dolaştım. Son derece mahfuz, son derece geniş, mükemmel bir liman… Biraz daha kuzeydeki eski liman bunun yanında oyuncak gibi. Nitekim Sahil Güvenlik Komutanlığı eski limandaki yerini terk edip buraya daha güzel bir tesis yaparak yerleşmiş. Yeni limana bağlı tekne yok gibi. Karadaki çekek alanında yapımı süren bir çelik motor yat var. Bir iki deste ağ, birkaç sandal…
Yeni limandaki tekne sayısını, eski limandakiyle topla, beşle çarp bu limanı doldurmasına imkan yok…
Haydi denize çıkıp buraya konaklamaya gelen balıkçılar da olsun yine de hepsi bu limanın dişinin kovuğunu doldurmaz…
Oysa Türkiye’deki amatör denizciler teknelerini koyacak yer bulamıyor. Marinalar ağzına kadar dolu. Yenisinin yapılmasını da bürokratik kadrolar engelliyor.
“Devlet yapsın” dersin, “Para yok, benim işim değil” diye yapmaz. Gider bomboş duracak, çoğu ölü doğmuş balıkçı barınakları yapar.
“Ben yapayım” dersin, yaptırmamak için elinden geleni ardına koymaz…
Özet olarak söylersek durum şudur:
Türkiye’de balıkçı limanı yapmak serbest, yat limanı yapmak yasak…
Pekiyi hiç değilse bu şekilde atıl duran limanlara bir hareket getirilemez mi?
Lafa bakarsan bir engel yok. Ama gerçek hiç de öyle değil.
Balıkçı kooperatifleri tarafından kullanılan limanlarda (özel tekne bağlandığında) balıkçılardan gerçekten çok büyük kiralar alınıyor.
Hâlâ İtalya’daki gibi balıkçılarla özel yatların bir arada durmalarını sağlayacak doğru bir düzenleme yapamadık.
Bu tabloya bakıp kahrolmamak mümkün değil. Devlet sadece Karadeniz’e 80’e yakın (yarısı boş duruyor) balıkçı barınağı yapmış…
Ne zengin bir devletmişiz be kardeşim!…
Ne çok paramız varmış!…
Mordoğan’da hiç vaktimiz olmadığı için fırsat bulup yetkililerle konuşamadım. Ama en azından burada kara alanında yapılacak düzenlemelerle, tekne kışlamalarına imkan sağlanabilir. Sadece bu bile yöreye inanılmaz bir gelir kapısı olur…
“İzmir’de tekne bağlayacak yer yok” diyen amatör dostlarıma da şaşırdığımı söyleyeyim. Bir kez daha buraya bakmalarını salık veriyorum. Bundan güzel deniz, bundan güzel bir tabiat nerede var. İzmir’den Çeşme 45 dakikaysa, Mordoğan bir bilemedin birbuçuk saat… Hafta sonları teknede geçirenler için bile mükemmel bir tercih olmaz mı?..
Yatçılarla Mordoğanlılar elele verse yepyeni bir cennet yaratılıp, yöreye inanılmaz bir hareket getirilemez mi?..
İnşallah bizim bu tespitimiz harekete geçilmesi için bir ateşleme olur.
Yazı ve fotoğraflar: Turgay Noyan |
